به گفته کارشناسان پرشین هتل ، مشهد شهری است که نامش با حرم رضوی شناخته می شود، اما پشت این چهره مذهبی، تاریخی عمیق و فرهنگی اصیل در بافت تاریخی مشهد جریان دارد. قدم زدن در این محله ها شبیه سفر در زمان است؛ جایی که هر کوچه، خانه و بازار ردپایی از گذشته های دور را به یاد می آورد و روح زندگی قدیم مشهد را پیش چشم شما زنده می کند.
در این گشت وگذار، به خیابان های سنگفرش شده، خانه های تاریخی با معماری دلنشین و بازارهای سنتی پرهیاهو سر می زنیم و از نزدیک با فرهنگ و آداب مردم آشنا می شویم. هدف تنها معرفی چند مکان تاریخی نیست، بلکه می خواهیم شما را با هویت واقعی این بخش از شهر همراه کنیم و تجربه ای متفاوت از سفر به مشهد بسازیم؛ تجربه ای که حال وهوای گذشته و امروز را کنار هم لمس کنید. با این مطلب از مجله گردشگری همراه باشید.
خیابان های اصلی: شاهراه های تاریخ
بافت تاریخی مشهد حول دو خیابان اصلی و قدیمی شکل گرفته است که در گذشته نقش ستون فقرات شهر را داشته اند و امروز نیز به دلیل وجود جاذبه های فرهنگی و مذهبی، جایگاه مهمی دارند. اگر قصد دارید با حال وهوای اصیل شهر آشنا شوید، استفاده از تور مشهد می تواند بهترین راه برای کشف جزئیات کمتر دیده شده این خیابان های تاریخی باشد.
بالا خیابان (خیابان شیرازی): گذرگاهی به سوی حرم
این خیابان که در ضلع شمالی حرم مطهر قرار دارد، یکی از قدیمی ترین معابر مشهد است. در گذشته، این خیابان محل سکونت بسیاری از بزرگان و علما بوده و به همین دلیل، از اهمیت فرهنگی و مذهبی بالایی برخوردار است. امروزه نیز با قدم زدن در این خیابان، می توانید شکوه گذشته را در معماری خانه های قدیمی و مساجد تاریخی آن مشاهده کنید.
یکی از ویژگی های برجسته بالا خیابان، وجود تعداد زیادی هتل و اقامتگاه در نزدیکی حرم است که شرایط را برای رزرو هتل مشهد بسیار آسان می کند. حضور بازارچه های سنتی، مغازه های محلی و مسیرهای پیاده روی دلپذیر نیز این خیابان را به یکی از مهم ترین نقاط خرید و گردش در بافت قدیمی شهر تبدیل کرده است.
پایین خیابان (خیابان نواب صفوی): روایتی از تجارت و زندگی
در مقابل بالا خیابان، پایین خیابان قرار دارد که در ضلع جنوبی حرم واقع شده است. این خیابان در گذشته، شاهراه تجاری مشهد بوده و کاروانسراها و بازارهای متعددی را در خود جای می داده است. امروزه نیز با گشتی در این خیابان، می توانید حال و هوای بازارهای قدیمی را تجربه کرده و از نزدیک با مشاغل سنتی آشنا شوید.
پایین خیابان، محله ای پرجنب و جوش و زنده است که زندگی روزمره مردم در آن جریان دارد. این خیابان، بهترین مکان برای تجربه طعم غذاهای محلی و خرید سوغاتی های اصیل مشهد است.
محله های قدیمی: گنجینه های پنهان
در دل بافت تاریخی مشهد ، محله هایی وجود دارند که هر کدام داستان و تاریخچه منحصر به فرد خود را دارند. گشت و گذار در این محله ها، شما را با لایه های پنهان تاریخ و فرهنگ این شهر آشنا می کند.
محله نوغان: قدیمی ترین محله زنده ایران
محله نوغان مشهد ، یکی از کهن ترین محله های مشهد است که قدمت آن به پیش از اسلام باز می گردد. این محله که در گذشته شهری آباد و پررونق بوده، امروزه نیز با کوچه های تنگ و پیچ در پیچ و خانه های قدیمی، هویت تاریخی خود را حفظ کرده است.
مسجد پل سنگی و مسجد محراب خان از جمله آثار تاریخی مهم این محله هستند. نوغان، یادآور رشادت و از خودگذشتگی زنان این دیار در زمان شهادت امام رضا (ع) است و به همین دلیل، از جایگاه ویژه ای در فرهنگ مردم مشهد برخوردار است.
قدم زدن در این محله، گویی سفری به اعماق تاریخ است؛ جایی که هنوز می توان در میان هیاهوی شهر مدرن، صدای نفس های مشهد کهن را شنید و زندگی سنتی را از نزدیک لمس کرد. در چنین فضایی، اقامت در نزدیک ترین نقاط به بافت تاریخی لطفی دیگر دارد و استفاده از خدمات رزرو هتل می تواند برنامه ریزی این تجربه را آسان تر و دلنشین تر کند.
محله سرشور: بازاری در قلب تاریخ
این محله که در نزدیکی حرم مطهر قرار دارد، در گذشته یکی از مراکز تجاری مهم مشهد بوده است. بازار سرشور، با معماری سنتی و مغازه های متعدد، یکی از جذاب ترین بازارهای قدیمی مشهد است.
در سال های اخیر، پروژه بازپیرایی محله سرشور با هدف حفظ بافت تاریخی آن انجام شده است. امروزه، این محله با چهره ای نو و جذاب، پذیرای گردشگران و زائران است.
این بازار سرپوشیده تنها یک مکان تجاری نیست، بلکه موزه ای زنده از مشاغل و الحان سنتی است که با نورپردازی ها و سنگ فرش های جدید، جانی تازه گرفته و تجربه ای دلپذیر از خرید در فضایی نوستالژیک را رقم می زند.
محله عیدگاه: میعادگاه زائران
عیدگاه، یکی دیگر از محله های قدیمی و بافت تاریخی مشهد است که در جنوب شرقی حرم مطهر قرار دارد. این محله در گذشته، به عنوان زائرپذیرترین محله مشهد شناخته می شد و مملو از کاروانسراها و اقامتگاه های سنتی بود.
امروزه نیز با وجود تغییرات گسترده، محله عیدگاه اهمیت خود را حفظ کرده و بافت تاریخی و اجتماعی متنوعی دارد. در این محله می توانید ردپای یهودیان قدیمی مشهد را نیز که در گذشته در این محله سکونت داشته اند، بیابید.
این تنوع تاریخی و اجتماعی، عیدگاه را به محله ای با لایه های فرهنگی متعدد تبدیل کرده است که کشف زوایای پنهان آن، از جمله بقایای خانه های قدیمی با معماری خاص، برای علاقه مندان به تاریخ شهری بسیار جذاب است.
خانه های تاریخی: پنجره ای به گذشته
یکی از جذاب ترین بخش های گشت و گذار در بافت تاریخی مشهد ، بازدید از خانه های تاریخی آن است. این خانه ها که هر کدام نمونه ای بی نظیر از معماری ایرانی-اسلامی هستند، شما را به سفری در زمان می برند و با سبک زندگی مردم در گذشته آشنا می کنند.
خانه داروغه: تلفیقی از معماری ایرانی و روسی
خانه داروغه مشهد که در اواخر دوره قاجار ساخته شده، یکی از زیباترین خانه های تاریخی مشهد است. معماری منحصر به فرد این خانه که تلفیقی از هنر ایرانی و روسی است، هر بیننده ای را به تحسین وا می دارد.
خانه داروغه پس از مرمت و بازسازی، به یکی از مقاصد گردشگری محبوب مشهد تبدیل شده است. بازدید از این خانه، فرصتی بی نظیر برای آشنایی با هنر و معماری دوره قاجار است. برای بازدید از این مکان زیبا میتوانید با رزرو تور مشهد با قطار سفری خاطره انگیز را تجربه کنید.
خانه توکلی: شکوه معماری قاجار
خانه توکلی، یکی دیگر از خانه های تاریخی مشهد است که در دوره قاجار ساخته شده است. این خانه با معماری اصیل ایرانی و تزئینات چشم نواز، نمونه ای کامل از یک خانه اعیانی در گذشته است.
این خانه در حال حاضر به عنوان پایگاه میراث فرهنگی در محدوده حرم مورد استفاده قرار می گیرد و بازدید از آن برای عموم آزاد است.
خانه ملک: یادگار باشکوهِ بزرگترین واقف تاریخ معاصر ایران
خانه مَلِک مشهد ، تنها یک بنای تاریخی نیست؛ بلکه نگینی درخشان در تاریخ مشهد و یادگاری از حاج حسین آقا ملک، یکی از ثروتمندترین مردان ایران در اواخر قاجار و بزرگترین واقف تاریخ معاصر کشور است. این مرد نیکوکار که شیفته فرهنگ و هنر بود، املاک و گنجینه های بی شماری (از جمله کتابخانه و موزه ملی ملک در تهران،باغ و کاخ ملک آباد در مشهد و...) را وقف مردم ایران کرد.
بنای فعلی خانه ملک، بخش بیرونی (محل پذیرایی از مهمانان) از عمارتی بسیار بزرگ تر بوده است که متأسفانه بخش اندرونی (فضای خصوصی خانواده) آن در گذر زمان تخریب شده است. با این حال، همین بخش باقیمانده با وسعتی حدود ۶۰۰ متر مربع و زیربنایی در دو طبقه، شکوه و جلال زندگی اعیانی آن دوران را به رخ می کشد.
معماری و تزئینات
معماری این خانه تلفیقی هنرمندانه از سبک سنتی ایرانی با تأثیراتی از معماری اروپایی رایج در اواخر قاجار و اوایل پهلوی است. نمای آجری پرکار، سقف های چوبی منبت کاری شده، شومینه های گچ بری شده زیبا و استفاده از کاشی های هفت رنگ در تزئینات داخلی، چشم هر بازدیدکننده ای را خیره می کند.
حیاط مرکزی باصفا، حوض آب و باغچه های اطراف آن، فضایی آرامش بخش را در دل هیاهوی شهر ایجاد کرده است.
بازارهای سنتی: قلب تپنده اقتصاد و فرهنگ
بازارهای سنتی مشهد، تنها محلی برای خرید و فروش کالا نیستند، بلکه فضایی پرجنب و جوش و سرشار از زندگی هستند که فرهنگ و تاریخ این شهر را در خود جای داده اند. گشت و گذار در این بازارها، تجربه ای متفاوت و به یادماندنی از سفر به مشهد خواهد بود.
بازار رضا: بزرگترین بازار سرپوشیده ایران
بازار رضا مشهد ، یکی از معروف ترین و بزرگترین بازارهای سنتی ایران است که در نزدیکی حرم مطهر قرار دارد. این بازار که در دوره پهلوی ساخته شده، با معماری زیبا و مغازه های متعدد، یکی از اصلی ترین مراکز خرید سوغات در مشهد است.
در بازار رضا می توانید انواع سوغاتی های مشهد، از جمله زعفران، زرشک، نبات، انگشتر فیروزه، مهر و تسبیح را با کیفیت و قیمت مناسب تهیه کنید.
بازار سرشور: بازاری با قدمت چند صد ساله
بازار سرشور مشهد ، یکی از قدیمی ترین بازارهای مشهد است که در محله ای به همین نام قرار دارد. این بازار با کوچه های تنگ و مغازه های کوچک، حال و هوای بازارهای قدیمی ایران را به خوبی حفظ کرده است.
در بازار سرشور می توانید انواع پارچه، لباس های سنتی، ادویه جات و صنایع دستی را پیدا کنید. این بازار، بهترین مکان برای خرید سوغاتی های خاص و منحصر به فرد است.
جاذبه های دیگر: گنجینه های فرهنگی و مذهبی
علاوه بر محله ها و خانه های تاریخی، بافت تاریخی مشهد جاذبه های دیگری را نیز در خود جای داده است که بازدید از آنها، سفر شما را کامل تر می کند.
آرامگاه نادرشاه افشار: یادبود فاتح بزرگ
آرامگاه نادرشاه افشار، یکی از مهم ترین بناهای تاریخی مشهد است که در نزدیکی حرم مطهر قرار دارد. این بنا که به دست هوشنگ سیحون، معمار برجسته ایرانی، ساخته شده، یادبودی از یکی از بزرگترین پادشاهان ایران است.
موزه نادری که در مجموعه آرامگاه قرار دارد، مجموعه ای ارزشمند از اشیای تاریخی مربوط به دوره افشاریه را در خود جای داده است. معماری این بنا با الهام از سیاه چادرهای عشایری طراحی شده و مجسمه عظیم برنزی نادر سوار بر اسب در بالای آن، نمادی از قدرت و صلابت این فاتح بزرگ تاریخ ایران است.
در موزه این مجموعه، بازدیدکنندگان می توانند انواع سلاح ها، زره ها و ابزارهای جنگی دوران افشاریه را که نشان دهنده هنر فلزکاری آن عصر است، از نزدیک مشاهده کنند.
گنبد خشتی: آرامگاهی در دل تاریخ
گنبد خشتی، یکی از قدیمی ترین بناها در بافت تاریخی مشهد است که در قرن نهم هجری ساخته شده است. این بنا که آرامگاه "امامزاده محمد" است، با معماری ساده و آجری خود، حس و حالی معنوی و تاریخی دارد. بازدید از این بنا، فرصتی برای آشنایی با معماری دوره تیموری و تجربه فضایی آرام و معنوی در نزدیکی حرم مطهر است.
ویژگی منحصربه فرد این اثر، گنبد دوپوسته و تماماً آجری آن است که بدون هیچ گونه کاشی کاری و تزئینات رنگی، زیبایی خالص معماری کهن ایرانی را به رخ می کشد.
قرارگیری این بنا در دل بافت پرهیاهوی اطراف حرم و وجود سردابه ای قدیمی در زیر آن، فضایی رازآلود و آرام بخش را برای زائران و گردشگران فراهم آورده است.
سخن پایانی: سفری که باید تجربه کرد
گشت و گذار در بافت تاریخی مشهد ، تنها یک بازدید ساده از چند مکان تاریخی نیست، بلکه سفری است به دل تاریخ و فرهنگ این شهر. در این سفر، شما با زندگی مردمی آشنا می شوید که نسل ها در این کوچه ها و خانه ها زیسته اند و فرهنگ و هویت این شهر را شکل داده اند. اگر قصد سفر به این شهر را دارید، رزرو هتل مشهد را در اولویت قرار دهید تا با خیالی آسوده به گشت و گذار بپردازید.
پیشنهاد می کنیم در سفر بعدی خود به مشهد، زمانی را به گشت و گذار در این منطقه اختصاص دهید و از نزدیک با زیبایی ها و شگفتی های آن آشنا شوید. مطمئن باشید که این تجربه، یکی از به یادماندنی ترین بخش های سفر شما خواهد بود. همچنین برای راحتی بیشتر میتوانید با رزرو تور مشهد از تمامی این جاذبه های دیدنی بازدید نمایید.
