شهر اصفهان | نصف جهان

اصفهان به خاطر معماری زیبای اسلامی، پل‌های سرپوشیده، مسجد و مناره‌های منحصر به‌فردش نصف جهان نامیده می شود.

اصفهان، تاریخچه و تحقیق درباره اصفهان

اصفهان یا اسقان شهری در ایران مرکزی و جنوب تهران و مرکز استان اصفهان است. پارس ها آن را "نصف جهان" می نامند ، به معنای "نیمی از جهان" است. با توجه به کاشی کاری بسیار زیبای دستی و میدان عمومی باشکوه ، یکی از زیباترین شهرهای جهان در نظر گرفته شده است.شهر باستانی اصفهان به مدت طولانی پایتخت ایران از 1598 تا 1722 بود امروزه کارخانه های منسوجات و فولاد جای خود را در این شهر به دست می آورند معماری آن ، بلوارهای درختی این شهر آن را به یکی از برجسته ترین های ایران تبدیل کرده است.
مورخان در ابتدا اسپاهان ، سپاهان یا اصفهان را به عنوان پایگاه دفاعی و نظامی ثبت کرده اند. قلعه های تاریخی آتشگاه ، سارویه ، تباروک ، کوهان دژ و باغ دژ بودند. قدیمی ترین آنها قلعه سفید و زمین های تمیجان از دوران ماقبل تاریخ است. روستای تاریخی ابیانه ، یک جاذبه دیدنی در سطح کشور  در بین سایر آثار تاریخی نیز دارای ویرانه ها و معابد آتش ساسانی است. در طول قرن 17 و 18th ، استان اصفهان با تبدیل شدن به پایتخت پارس صفوی ، از استانداردهای بالایی برای رونق برخوردار بود. در حالی که شهر سپاهان (اصفهان) محل سلطنت آنها بود ، کاشان محل تعطیلات و اوقات فراغت آنها محسوب می شد. 
استان اصفهان امروز فرقه های مختلفی را در بر می گیرد. اکثر مردم این استان فارسی زبان هستند ، اما لختی بختیاری ، گرجی ، ارمنی ، قشقایی و یهودیان پارسی نیز در این استان ساکن هستند. زبان رسمی استان فارسی است ، گرچه اقوام و مختلف از زبان خود مانند جودو فارسی ، ارمنی ، گرجی ، قشقایی ترکی یا لختی بختیاری تبعیت می کنند. استان اصفهان به دلیل شخصیتهای مشهور خود مانند نویسندگان ، شاعران و دیگر چهره های برجسته که متولد و بزرگ شده اند یا در این قلمرو زندگی کرده اند مشهور است.

نقش جهان
نقش جهان

اقلیم در اصفهان چگونه است؟

این شهر در 430 کیلومتری جنوب تهران در کوهپایه های رشته کوه زاگرس واقع شده است. این شهر از آب و هوای معتدل و فصول معمولی برخوردار است. اصفهان در مسیرهای اصلی شمال - جنوب و شرق - غرب از کنار ایران واقع شده است. از نظر ارتفاع و بارندگی مشابه آمریکا است. این شهر دوقلوی فرایبورگ است و خیابان فرایبورگ در اصفهان مشهور است. به همین دلیل رزرو هتل های اصفهان بسیار رونق دارد.
اصفهان آب و هوای خشک را تجربه می کند ، دقیقاً مانند بقیه فلات ایران با بارندگی اندک است. در ژانویه زمستانهای سرد با دمای بین -2 درجه سانتیگراد (27 درجه فارنهایت) و 8 درجه سانتیگراد (47 درجه فارنهایت) دارد. امواج سرد گاهی اوقات می تواند درجه حرارت را به -10 درجه سانتیگراد (14 درجه فارنهایت) کاهش دهد و رکورد کم آن -19.4 درجه سانتیگراد (-2.9 درجه فارنهایت) است. برف حداقل یک بار در هر زمستان می بارد. تابستان ها با اوج گرفتن دما 36 درجه سانتیگراد (97 درجه فارنهایت) در ماه تیر اصفهان گرم می شود اما شبهای دلپذیر از 21 درجه سانتیگراد (70 درجه فارنهایت) منتظر گردشگران هستند. 

رشته کوه زاگرس
رشته کوه زاگرس

راه ارتباطی اصفهان به وسیله هواپیما

فرودگاه بین المللی اصفهان یا شهید بهشتی اصفهان (IATA: IFN) (ایکائو: OIFM) یک پایگاه هوایی نظامی قبل از انقلاب بود. پروازهای روزانه به تهران و مشهد در فرودگاه اصفهان وجود دارد. همچنین پروازهایی به دمشق ، دبی ، شارجه ، کویت و استانبول نیز وجود دارد. از فرودگاه می توانید یک ماشین با قمیتی حدود 350،000 IRR (آوریل 2016) به مرکز شهر برسید. توجه داشته باشید از آنجا که بیشتر افراد به هر حال به مرکز اصفهان می روند ، همیشه می توانید از مردم بخواهید شما را به آنجا برسانند. مطمئن باشید که قبلاً در مورد قیمت با راننده ماشین به توافق رسیده اید یا اصرار کنید که راننده از تاکسی متر استفاده می کند. مراقب باشید ، زیرا برخی از رانندگان تاکسی متر را روشن می کنند و آن را از وسط مسیر خاموش می کنند. در آوریل 2019 فرودگاه اصفهان ، در حالی که واقعاً تجهیزات یک فرودگاه بین المللی را نداشت ، اما ورود کسانی را که برای اولین به ایران سفر میکنند مجوز می دهد. 

فرودگاه بین المللی اصفهان
فرودگاه بین المللی اصفهان

راه ارتباطی اصفهان به وسیله قطار و خطوط جاده ای

از ایستگاه راه آهن اصفهان یک قطار شبانه به تهران و یک قطار روزانه به مشهد می رود. هیچ قطاری به شیراز از این شهر وجود ندارد. قطار شبانه از تهران به اصفهان برای خوابیدن در محفظه 6 تختخواب کوچک 350،000 IRR هزینه دارد.
ایستگاه قطار در اصفهان بسیار دور از شهر قدیمی واقع شده است. با اتوبوس شماره 37 از ایستگاه قطار به سمت ترمینال اتوبوس صفه بروید ، جایی که می توانید برای اتوبوس شماره 91 به شهر قدیمی تغییر مسیر دهید. بهترین مکان برای پیاده شدن خیابان چهارباغ است که در آن تعداد زیادی خوابگاه ، هتل های اصفهان ، کافه و مکان برای گشت و گذار قرار دارد.

راه ارتباطی بوسیله قطار
راه ارتباطی با قطار

ماشین در اصفهان

اصفهان در بزرگراه ها از خدمات خوبی برخوردار است. مسیرهای اتومبیلرانی به پایتخت ایران یعنی تهران ، قم ، نائین ، کاشان ، ورزنه ، شیراز ، یزد و اهواز وجود دارد. 

اتوبوس در اصفهان

اصفهان با اتوبوس به اکثر نقاط ایران وصل است. چندین پایانه اتوبوس در اصفهان وجود دارد و باید توجه داشته باشید که کدام یک برای شما مناسب تر است. کاوه ، صفه ، زاینده رود و جی ترمینال های اصلی اتوبوس های شهر اصفهان هستند. در ترمینال کاوه هر 15 دقیقه اتوبوس به / از تهران وجود دارد. همچنین چند اتوبوس لوکس با اصطلاح "استاندارد اروپایی" (صندلی های بسیار راحت ، مینی بار باز و غیره) وجود دارد. بلیط تهران با بلیط های لوکس 30000 IRR هزینه دارد.
اتوبوس ترمینال جی به مقصد اصلی در شرق اصفهان اختصاص دارد ، از جمله ورزنه (معروف به کویر و سبک زندگی سنتی) ، نائین و یزد.

اتوبوس اصفهان
اتوبوس اصفهان

راههای ارتباطی و حمل و نقل درون شهری در اصفهان

با اتوبوس می توان در اصفهان به آسانی رفت و آمد داشت و به اغلب جاذبه های گردشگری به آسانی دسترسی داشت. یک سفر درون شهری اصفهان با اتوبوس IRR10000 (نوامبر 2016) هزینه دارد. شما می توانید این هزینه را به طور مستقیم به راننده پرداخت کنید ، یا کارتهای بدون تماس چند مسافرتی را در غرفه های ایستگاه خاص اتوبوس خریداری کنید. توجه داشته باشید که در هر اتوبوس بخش های جداگانه خانوم و آقا وجود دارد. از ترمینال اتوبوس کاوه ، اتوبوس 91 را که از خیابان چهارباغ پائین به سمت مرکز شهر حرکت می کند را مد نظر داشته باشید تا بتوانید از جاذبه های مرکزی شهر بازدید کنید. مترو اصفهان نیز وجود دارد. یک سفر درون شهری با مترو IRR10000 (نوامبر 2018) هزینه دارد که می توانید از کارتهای بدون تماس چند مسافرتی در هر دفاتر فروش بلیط ایستگاه مترو استفاده کنید.

تاریخ طلایی اصفهان مربوط به سلسله صفویه در اصفهان

تاریخ طلایی اصفهان مربوط به دوران صفویه می شود که در ادامه با آن اشنا می شوید. صفویه یا صفویان نام سلسله ‌ای ایرانی و شیعه بوده که در سال‌های 880 تا 1101 هجری‌ خورشیدی بر ایران فرمانروایی می‌ کردند. بنیانگذار سلسله پادشاهی صفوی، شاه اسماعیل یکم نام دارد. مراسم  تاجگذاری این شاه در سال 880 در تبریز انجام شد. آخرین پادشاه حقیقی صفوی هم شاه سلطان حسین است که در سال 1101 خورشیدی در جنگ افغانها شکست خورد. شاه نام برده شده بسیار سخاوتمند بوده که هتل شاه عباسی امروز اصفهان را به مادر خود هدیه نمود. مادر شاه سلطان حسین هم تمامی املاک خود را وقف مردم کرد تا از آن استفاده کنند. نام قدیم هتل شاه عباسی ( کاروانسرای عباسی ) بوده است.

دوره صفویه از مهم ترین و طلایی ترین دوران تاریخی ایران و اصفهان محسوب می ‌شود. زیرا این سلسله توانست 900 سال بعد از نابودی حکومت ساسانیان، یک حکومت پادشاهی واحد ایرانی را در اصفهان فرمانروایی کند. در زمان ساسانیان بود که سرتاسر ایران تحت فرمانروایی یزدگرد قرار داشت.  پس از اسلام، چندین حکومت ایرانی مانند صفاریان، سامانیان، آل بویه و سربداران تشکیل شدند تا وحدتی یکپارچه به‌ وجود بیاورند. ولی هیچکدام نتوانستند مانند هخامنشیان و ساسانیان، تمام ایران را تحت پوشش خود قرار دهند.

اصفهان و تاریخ جنگ بین صفویان و امپراتوری عثمانی

در این دوران پادشاهی، روابط اصفهان، ایران و کشورهای اروپایی به دلیل دشمنی امپراتوری عثمانی با صفویان وسعت یافت. همین مسائل باعث شد تا بازرگانی (به ویژه تجارت ابریشم از ایران) گسترش فراوانی پیدا کند. در دوره صفوی جنگ های بسیاری میان ایران با حکومت عثمانی در باختر و ازبکها در خاور کشور رخ داد. علت این جنگ‌ ها مسائل عرضی و مذهبی پادشاهان بوده است. زمان صفویان در اصفهان زمینه سازی های خوبی برای مسائل نظامی، فقه شیعه، هنر (معماری، خوشنویسی، و نقاشی) فراهم شد. همین دلایل باعث شد تا این زمینه ها از اصفهان به دیگر شهر های ایران هم  نفوذ کند و باعث پیشرفت و رونق اصفهان شود.

سرداران جنگی، فقها و هنرمندان اصفهان در سلسله صفویه

از سرداران جنگی نامدار این دوره می‌ توان قرچقای خان، اللّه‌ وردی خان و امامقلی خان اشاره کرد. هر سه افراد مذکور، از سرداران شاه عباس یکم بوده اند. از فقها و دانشمندان نامی اصفهان در این دوره می توان نام میرداماد، فیض کاشانی، شیخ بهایی، ملاصدرا، و علامه مجلسی را برد. هنرمندان مشهوری همچون رضا عباسی، علیرضا عباسی، میرعماد، و آقامیرک در زمان صفویان نامدار بودند. این مشاهیر از نامی های مطرح شده در جهان نیز می باشند.

بازار قیصریه و بازار مسگر ها اصفهان

بازار قیصریه از طویل ترین بازار های اصفهان می باشد که با نقاشی هایی از امپراطوری عثمانی تزئین شده است. در این بازار به مدرسه ها و دیگر مساجد اصفهان خواهید رسید. در بازار قیصریه می توان انواع صنایع دستی، چرم، گز، تنقلات و ... را پیدا کرد. یکی دیگر از بازار های معروف اصفهان بازار مسگر ها می باشد. این بازار انواع ظروف مسی از قابلمه تا قهوه جوش را تولید و عرضه می کند. در بازار مسگر ها، مرغوب ترین مس ها را خواهید یافت و با خرید از آنها غذایی سالم را طبخ خواهید کرد.

 معمای حمام شیخ بهایی اصفهان

یکی از بناهای اصفهان دارای معمای عجیبی است که به نام حمام شیخ بهایی شناخته می شود. این حمام در طی 100 سال، تنها با یک شمع کار می کرد. حمامی عمومی که سیستم  گرمایشی آن همیشه صحیح کار می کرد که منبعش حرارت شمعی بوده است. این مسئله یعنی بیشترین صرفه جویی در انرژی فسیلی! اما بسیاری از دانشمندان هنوز معمای این حمام را حدس نزده و هیچ اطلاعات موثقی در دسترس نیست. شیخ بهایی یکی از دانشمندان مشهور عهد صفوی می باشد که ساعت آفتابی حرم امام رضا و گنبد آن را طراحی کرده است. این عالم بزرگ طبق وصیت خود در حرم امام رضا مدفون شده و اکنون رواقی را در حرم امام رضا به همین نام اختصاص داده اند.

منار جنبان اصفهان

منار جنبان یکی از آثار باستانی اصفهان است که در سال 1362 از خمینی شهر جدا شد و به اصفهان تعلق یافت. منار جنبان در سال 716 هجری قمری ساخته شده و شیخ عظیم الشانی به نام عمو عبدلله کارلادانی در این محل دفن شده است. کارلادان نام یکی از روستاهای معروف منطقه ماربین می باشد. طول مناره ها 17 متری بوده و دارای عرضی 9 متری هستند. نکته ای که در این ابنیه جالب وجود دارد حرکت کردن مناره ها می باشد.  به این صورت که با حرکت دادن یک مناره، دیگری هم تکان می خورد.

معرفی بهترین هتل ها دیدنیها ومراکز تفریحی رستوران ها و کافی شاپ مراکز خرید و بازار ها مراکز مذهبی و آرامگاه ها راهنمای مسافران

جاذبه ها گردشگری اصفهان

میادین و خیابان های دیدنی اصفهان

میدان نقش جهان نیز به عنوان میدان شاه یا میدان امام-1602 شناخته می شود. این میدان شامل دو مسجد ، یک کاخ و بازار است. این میدان بعد از میدان Tiananmen در پکن بزرگترین میدان تاریخی عمومی جهان است و یکی از میراث جهانی یونسکو است. این میدان از دوره صفویه با بناها احاطه شده است. این مکان بسیار محبوب برای مردم محلی برای پیک نیک در روزهای جمعه و تعطیلات است.
میدان کوهن (میدان کوهن)، میدان شهشهان، بلوار چهارباغ - 1596 ، قدمت آن از دوران صفویه ، خیابان مشهورترین تاریخی در تمام ایران است. بلوار چهارباغ خواجوو

مساجد در اصفهان

مساجد خیره کننده اصفهان یکی از زیباترین و جالب ترین های جهان است. مسجد امام (مسجد Shah قبل از انقلاب ایران) ، در میدان نقش جهان واقع است. در دوره صفویه ساخته شده ، نمونه ای عالی از معماری اسلامی ایران است و به عنوان یکی از شاهکارهای معماری فارسی به حساب می آید. به عنوان میراث جهانی یونسکو ثبت شده است. درخشش آن عمدتا به دلیل زیبایی کاشی های معرق هفت رنگ و کتیبه های خوشنویسی است.
مسجد شیخ لطف الله - یکی از شاهکارهای معماری معماری ایرانی صفوی ، این مسجد از زیباترین های ایران به حساب می آید. ساخته شده در 1602 توسط شاه عباس اول و توسط معمار ارشد خود ، شیخ بهایی طراحی شده است. این مسجد به عنوان یک مسجد خصوصی برای خانواده سلطنتی طراحی شده است و به همین دلیل هیچ مناره ای ندارد. یک تونل از مسجد تا کاخ سلطنتی در سراسر میدان وجود دارد.
مسجد حکیم - یکی از قدیمی ترین مساجد اصفهان است. ساخته شده توسط شاه عباس دوم بین سالهای 1656 و 1662. واقع در محل مساجد قرن  دهم است. این مکان تا زمانی که در سال 1956 کشف شد در گل دفن شده بود.
مسجد جام جم از اصفهان این نخستین بنای اسلامی است که در شهر شروع به کار کرد و طرح چهار حیاط کاخ های ساسانی را نمایش می دهد. یکی دیگر از رستوران خوب اصفهان، رستوران نقش جهان اصفهان است که در میدان نقش جهان قرار دارد.

مسجد جامع اصفهان (عتیق)
مسجد جامع اصفهان (عتیق)

کاخ ها در اصفهان

کاخ عالی قاپو (کاخ سلطنتی) - اوایل قرن 17. چهل و هشت متر ارتفاع دارد و هفت طبقه وجود دارد که هر یک با یک پله مارپیچ بلند و نفس گیر در دسترس هستند. در اتاق موسیقی طبقه ششم سوله های دایره ای عمیق در دیوارها یافت می شود که دارای نه تنها زیبایی بلکه آکوستیک نیز هستند. سرشار از نقاشی های دیواری طبیعت گرایانه توسط رضا عباسی ، نقاش دربار شاه عباس اول و شاگردان او است. نقوش گل ، حیوان و پرنده وجود دارد.
تالار اشرف (کاخ اشرف) - 1650.
هشت بهشت (کاخ هشت بهشت) - 1669: بنا به گزارش ها بنا به اهداف اقامتی حرم پادشاه ساخته شده است.
چهل ستون (کاخ چهل ستون) - 1647: به آن کاخ چهل ستون گفته می شود ، همانطور که بسیاری از ستون ها وجود دارد ، و در ایران  40 معنای بسیاری دارد. در واقع بیست ستون وجود دارد و تصویر آنها در استخر جلوی بنا منعکس شده است که ممکن است نام آن نیز از همین خصیصه دریافت شده باشد. کارکرد این کاخ برای برگزاری مراسم های مذهبی - ملی و جشنواره های سلطنتی و دریافت سفیران و میهمانان سلطنتی بود. در واقع در زمره هتل های اصفهان مجلل در گذشته محسوب می شد.

عمارت عالی قاپو اصفهان
عمارت عالی قاپو اصفهان

مدارس در اصفهان

مدرسه ی صدر، مدرسه ی خواجو ، مدرسای شاه (امام جعفر صادق بعد از انقلاب). این مجموعه در زمان سلطان حسین ، پادشاه صفوی ساخته شده است تا به عنوان یک مکتب کلامی و روحانی خدمت کند تا افرادی که علاقه مند به چنین علوم بودند را آموزش دهند. گنبد و قسمت بیشتر دیوارها با آجرهای زرد روشن پوشیده شده است که احساس سبکی و آرامش را به نظاره گر می بخشد. دروازه ورودی که با نمای طلا و نقره تزئین شده و کاشی کاری داخل ساختمان شاهکارهای زیبایی از هنر و صنعت است. حیاط مرکزی با استخر و باغ خود در دو سطح طاق ها را احاطه کرده است که هرکدام به اتاق دانشجویی دسترسی پیدا می کنند. 

پل ها در اصفهان

در کنار رودخانه زاینده رود اصفهان در کنار پل های باستانی قدم بزنید و از زندگی لذت ببرید. شما می بینید بسیاری از افراد محلی در اصفهان هر روز این کار را انجام می دهند. با این حال ، در نتیجه خشکسالی و احداث سد بسیار برنامه ریزی شده ، معمولاً آب در رودخانه وجود ندارد. در فصل های پر بارش می توانید به این شهر سفر کنید تا از رودخانه ای پر آب لذت ببرید. 

پل شهرستانی (پل شهرستانی) - قرن یازدهم. این یکی از قدیمی ترین پل های بازمانده در ایران است که در قرن چهاردهم میلادی ساخته شده است.
پل خواجو (پل خواجو) - 1650. این بهترین پل در استان اصفهان است. این بنا توسط پادشاه ایرانی صفوی ، شاه عباس دوم در حدود سال 1650 میلادی ساخته شده است. این بنا در ابتدا با كاشی های هنری و نقاشی هایی كه به عنوان یك چایخانه خدمت می كرد ، تزئین شده است.
پل سی و سه پل (پل 33 قوس) – 1602  مشهورترین نمونه ای از طراحی پل صفوی است.
پل چوبی (پل جوئی) یکی از قدیمی ترین پل های اصفهان است و در سال 1665 ، در دوره صفویه ساخته شده است.
پل معارن (پل معارن)

پل سی و سه پل
پل سی و سه پل

کلیساها در اصفهان

کلیسای جامع وانک (کلیسای خواهران مقدس) - قرن 17th. فضای داخلی پوشیده از نقاشی های زیبا و منبت کاری های تزئینی است و شامل یک wainscot از کاشی کار های زیبا و دستی است. گنبد مرکزی با نقاشی زیبا و آبی و طلایی داستان کتاب مقدس از خلق جهان و اخراج انسان از عدن را به تصویر می کشد. درست در بالای ورودی ، یک نقاشی جالب از بهشت و جهنم با شیاطین سیاه و قهوه ای وجود دارد که افراد برهنه سفید را که ذاتاً گناه کرده اند مجازات می کنند. نقاشی که به بهشت و افراد پرهیزگار با شمع لباس پوشیده اشاره دارد. ورودی به مجتمع که موزه نیز در آن قرار دارد ارزش دیدن دارد. کلیسای مریم نیز در اصفهان دیدنی است. 

باغها در اصفهان

باغ گلها : گل های زیبا را در این باغ مشاهده کنید. اگرچه بهترین زمان برای باغ گل بهار است ، در فصول دیگر ، شما می توانید بسیاری از آبشارهای کوچک زیبا را که زیر باغ کاکتوس وجود دارد پیدا کنید.
باغ پرندگان : این باغ با تنوع گونه های پرنده بسار جالب توجه است و بازدید کنندگان زیادی بازدید از آن را تحسین کرده اند. 

کلیسای جامع وانک (کلیسای خواهران مقدس)
کلیسای جامع وانک (کلیسای خواهران مقدس)

مرکز شهر اصفهان

مرکز شهر اصفهان که به تازگی تکمیل شده است و در حال حاضر با ارائه محصولات و خدمات متنوعی مانند موزه ، رستوران های غذا با غذاهای سنتی و بین المللی ، گالری هنری ، بزرگترین مرکز خرید ایران با مارک های محلی و بین المللی در خدمت بازدید کنندگان است. بزرگترین پارک سرگرمی سرپوشیده ایران نیز در این مکان وجود دارد. شما می توانید یک هفته کامل را صرف کاوش در مورد امکانات آن کنید. رستوران های مدرن مانند شب نشین ، خانه کنتاکی ، هرمس ، ... پارک های تفریحی مدرن مانند پارک تفریحی مرکز شهر اصفهان ، پارک تفریحی سیمرغ و پارک تفریحی Dreamland در شرق اصفهان در مرکز شهر قرار دارند.
کلوپ کودکان و نوجوانان بهترین باشگاه بچه ها در اصفهان است. آنها می توانند فرزندان شما را به زبان انگلیسی آموزش دهند. قیمت حدود 3 دلار آمریکا در هر ساعت است. این مجموعه شامل کافی شاپ ، سنگ نوردی ، بازی شن و ماسه بازی کودکان و غیره است.  آدرس: شماره 1777 ، بن بست قربانیان ، خیابان بزرکه ، مشتاق دوم (نزدیک پل شهرستانی).

جاذبه های اصفهان از نگاه گردشگران

آتشگاه - یک آتشکده زرتشتی است. این معبد و ویرانه های کوچک بازسازی شده به طرز چشمگیری در بالای صخره ای در حومه اصفهان قرار گرفته است و منظره ای از شهر پوشیده از دود را فراهم می کند. می توانید یکی از اتوبوس درون شهری برای مراجعه به آن استفاده کنید. از طرف دیگر می توانید 15 کیلومتر از شهر را در کنار رودخانه رصد کند و به منطقه ییلاق اصفهان سفر کنید. ورود: 150،000 IRR برای خارجی ها. رایگان برای ایرانیان.
بقعه ابن سینا (گنبد ابن سینا) - قرن دوازدهم.
مقبره های نظام الملک و ملک شاه - قرن دوازدهم و 18th.
جلفا - محله ارمنستان ، یکی از زیباترین کلیساهای ایران را شامل می شود.
حمام شیخ بهایی - به دلیل غفلت تخریب شده و در حال بازسازی است.
برجهای کبوتر - در قرن 17th برای جلب کبوترها ساخته شده است که از مدفوع پرنده ها در آن استفاده می شود.
حمام علی قلی آقا در یک محله دلپذیر ساکت و دارای قرار دارد.
صعود به کوه صفه که در 8 کیلومتری جنوب مرکز شهر با وجود تله کابین واقع است برای هر نفر IRR200،000 هزنه دارد و فقط کافی است در اطراف پارک (با حیوانات پلاستیکی قبل از تاریخ) قدم بزنید یا به یکی از مراکز بولینگ زیر ایستگاه تله کابین بروید. از ورودی پارک 3 کیلومتر به بالا کوه مسافت است. اختلاف ارتفاع در حدود 400m است. تنها قسمت آخر مسیر نیاز به مقابله سنگ نوردی دارد. 
قدم زدن در کنار رودخانه زیبای زاینده رود و لذت بردن از پارک های مرتفع و پل های تاریخی از جمله فعالت های دوست داشتنی در اصفهان است که می توانید دوچرخه را بصورت رایگان در ایستگاه اتوبوس قدیمی شهر دریافت کنید و در ان فضا دوچرخه سواری را تجربه کنید. شما باید برای دریافت دوچرخه یک کارت شناسایی یا گذرنامه به امانت بگذارید.
از یک قایق سواری با اسب سواری در میدان تاریخی نقش جهان لذت ببرید. برای دیدن فیلم های ایرانی به سینما سوره در خیابان عمادگاه بروید. در باغ نژوان از مناظر لذت ببرید. ضمن لذت بردن از بستنی زعفران ایرانی ، در خیابان چهارباغ قدم بزنید. یک سفر یک روزه به کاشان و قمصر داشته باشید ، خصوصاً در ماه هایی که تولید محلی گلاب در قمصر در حال انجام است. نا گفته نماند سیتی سنتر اصفهان یکی از مراکز خرید اصفهان و جزئی از جاذبه های اصفهان است.

برجهای کبوتر خانه خارون
برجهای کبوتر خانه خارون

دانشگاههای اصل و معتبر اصفهان

دو دانشگاه اصلی دولتی اصفهان عبارتند از:  دانشگاه اصفهان، دانشگاه صنعتی اصفهان
دانشگاه های دیگر: دانشگاه مالک اشتر، دانشگاه شیخ بهایی، دانشکده فنی مهاجر، دانشگاه فرهنگیان، دانشگاه آزاد خوراسگان (اصفهان)، دانشگاه هنر اصفهان، دانشگاه سنتر اصفهان، دانشگاه نجف آباد (بزرگترین دانشگاه ایران)، دانشگاه شهید اشرفی اصفهانی. 
متوسط حقوق در اصفهان کمی پایین تر از تهران (پایتخت ایران) است اما در مورد هزینه های زندگی نیز می توان امیدوار بود زیرا ارزان است. اصفهان دارای بسیاری از صنایع مرتبط با فولاد و ساخت و ساز و همچنین نیروگاه های تولید برق است. 

دانشگاه صنعتی اصفهان
دانشگاه صنعتی اصفهان

بازارهای اصفهان با قیمت مناسب

توجه داشته باشید که مغازه های موجود در میدان اصلی باید 8٪ مالیات اضافی بر فروش بپردازند که این هزینه به مشتری منتقل می شود. مگر اینکه کالایی که خریداری می کنید منحصر به فرد یا ارزان باشد ، شاید بهتر باشد خارج از میدان اصلی اصفهان خرید کنید. اما تجربه به من ثابت کرده است که قمت اجناس در میدان نقش جهان بسیار ارزان تر است. برای بدست آوردن یک گنج واقعی ، به بازار معروف اصفهان بروید. اینجا پر از عتیقه و هنر است.  فرشهای اصفهان شهرت جهانی دارند و معروف هستند و بهترین فرشهای ایرانی به شمار می روند. آنها همچنین اغلب بسیار گران هستند.

فرش های شهر نایین در همین نزدیکی از نظر سبک ، بسیار مشهور و نیز گران هستند. برای کسانی که علاقه مند به فرش اند می توانید لباس سنتی بسیار تزئینی و با رنگ روشن اصفهان را خریداری کنید ، اما چنین لباس هایی می توانند گران باشند ، بنابراین بهتر است با قیمت مناسب آنها را بیابید. مینیاتورها این نقاشی های دوست داشتنی بدیع روی استخوان شتر نقاشی می شوند. بسیاری از آنها به صورت قاب فروخته می شوند و قیمت ها از حدود 15،000 IRR شروع می شود. اگر کارهای هنری توسط یک استاد مینیاتور انجام شده باشد، می تواند هزینه بیشتری داشته باشد. قبل از تصمیم خود برای خرید به مغازه های مختلف بروید و به فروشگاه های مختلف مراجعه کنید. خاتم کاری از هزاران تکه ریز و درشت چوب رنگی ساخته شده است، این صنایع دستی به سبک زیبا برای قاب بندی تصاویر، جعبه های هدیه، تخته نرد و تخته های شطرنج در بین افراد محلی محبوب است.

 بازار قیصریه و بازار مسگر ها اصفهان

بازار قیصریه از طویل ترین بازار های اصفهان می باشد که با نقاشی هایی از امپراطوری عثمانی تزئین شده است. در این بازار به مدرسه ها و دیگر مساجد اصفهان خواهید رسید. در بازار قیصریه می توان انواع صنایع دستی، چرم، گز، تنقلات و ... را پیدا کرد. یکی دیگر از بازار های معروف اصفهان بازار مسگر ها می باشد. این بازار انواع ظروف مسی از قابلمه تا قهوه جوش را تولید و عرضه می کند. در بازار مسگر ها، مرغوب ترین مس ها را خواهید یافت و با خرید از آنها غذایی سالم را طبخ خواهید کرد.

بازارهای اصفهان
بازارهای اصفهان

خوراکی ها در تور اصفهان

در بعضی از پارک های اصفهان می توانید به راحتی یک فرش پهن کنید و چای را از فروشگاهها و مردمان در حال تفرح طلب کنید و آنها از شما استقبال می کنند. یک پیک نیک روی چمن ها را مد نظرر قرار دهید! خانواده هایی را که در این پارک ها جمع شده اند مشاهده خواهید کرد و بوی کباب ها شما را از خود بی خود می کند و وقت گذرانی در طبیعت راضی نگه می دارد. 
غذاهای محلی :  چلو کباب (کباب با برنج) یک ضرورت در اصفهان است؛ تغییرات منطقه ای در مزه ان غذا در اصفهان وجود دارد.

غذاهای محلی
غذاهای محلی اصفهان


بریان یک غذای لذیذ برای ناهار محبوب و خوشمزه در اصفهان است. بسیاری از بازدید کنندگان به اشتباه آن را "بریانی" می نامند که به محلی که بریان می فروشد اشاره دارد. این غذای محلی از گوشت گوسفند و ریه آن تهیه می شود. اگرچه معمولاً به عنوان یک غذای چرب شناخته می شود ، اگر می خواهید آن را امتحان کنید ، ممکن است یک رژیم غذایی را نقض کنید.
فرنی و شیره (فرنی = طعم غلات ، آرد برنج ، آب و شیر)  فرنی حافظ که در امتداد خیابان حافظ در نزدیکی میدان امام است بسیار توصیه می شود. معمولاً آن را با شیره خرما مخلوط می کنند. هزینه یک کاسه IRR15000 یا IRR25000 برای یک کاسه بزرگتر است.

غذای لذیذ و خوشمزه
غذای لذیذ و خوشمزه

معرفی هتل های اصفهان

هتل عباسی اصفهان

هتل عباسی اصفهان یکی از قدیمی ترن و مجلل ترین هتل های جهان در قالب کاروانسرا است. این هتل به ثبت جهانی یونسکو رسیده و مورد توجه بسیاری از گردشگران خارجی قرار گرفت. قدمت هتل عباسی اصفهان به 400 سال قبل باز می گردد. بنابراین با رزرو هتل عباسی علاوه بر اقامت می توانید از ک اثر تاریخی بازدید کنید. همین امر باعث شده تا گردشگران رزرو این هتل اصفهان را برای ارضای حس کنجکاوی انجام دهند. جالب است که بدانید این هتل در بین هتل های ایرانی محبوب تر است. با سفر به اصفهان و اقامت در هتل شاه عباسی در گذشته زندگی کنید. این هتل با بازسازی و مرمت های هنری و نقاشی های زیبا بسیار دیدنی و دوست داشتنی است. 

هتل عباسی اصفهان
هتل عباسی اصفهان

هتل پارسیان کوثر اصفهان

هتل پارسیان کوثر اصفهان یکی از هتل های پنج ستاره در اصفهان می باشد. هتل پارسیان کوثر روبروی سی و سه پل قرار گرفته است. این پل دیدنی و رودخانه دوست داشتنی زاینده رود همسایه هتل فوق می باشند. امنیت این هتل مثال زدن است و منظره زیبا و جو خوب حاکم بر آن بسیار عالی است. هتل ذکر شده از زیباترین هتل های اصفهان به دلیل فضای خوب پارک ها و زاینده رود محسوب می شود.
هتل پارسیان کوثر نام های زیادی داشته و در حال حاضر با نام کنونی بسیار با کفیت شناسایی شده است. پیش از انقلاب اسلامی نام این هتل شرایتون بوده و مدتی کوروش نام داشت. بعد از پیروزی انقلاب و واگذاری این هتل به بنیاد مستضعفان به نام فعلی تغییر نمود. در اصل این هتل زیبا، زیرگروه هتل های بین المللی شرایتون در کشورهای آمریکایی، اروپایی و آسیایی می باشد.

هتل پارسیان کوثر اصفهان
هتل پارسیان کوثر اصفهان

هتل پارسیان عالی قاپو اصفهان

هتل پارسیان عالی قاپو اصفهان یک هتل چهار ستاره در منطقه چهار باغ عباسی می باشد. این هتل فاصله اندکی تا سی و سه پل و پل خواجو دارد. همچنین برای رفتن به چهل ستون، هشت بهشت، سفره خانه های سنتی، میدان نقش جهان و بازارهای دیدنی آن مشکلی نخواهید داشت. بیشتر هتل های اصفهان در خیابان چهار باغ وجود دارد اما هتل عالی قاپو محبوب تر است.
هتل پارسیان عالی قاپو اصفهان با وجود امکاناتی همچون استخر، سونا، رستوران ایتالیایی، بوفه صبحانه مفصل، اتاق های دلباز محبوب گردشگران می باشد. در هتل نام برده شده امکاناتی برای معلولین تدارک دیده شده تا راحتی بیشتری داشته باشند. پارکینگ هتل پارسیان عالی قاپو کمی دورتر از درب ورودی می باشد. جهت اطلاعات بیشتر درباره هتل پارسیان عالی قاپو اصفهان کلیک کنید.

هتل پارسیان عالی قاپو اصفهان
هتل پارسیان عالی قاپو اصفهان

هتل پیروزی اصفهان

هتل پیروزی اصفهان یک هتل چهار ستاره در منطقه چهارباغ پایین می باشد. این هتل با قدمت بالا در ارائه خدمات هتلداری، میزبان خوبی برای گردشگران بسیاری بوده است. چهار باغ منطقه ای بسیار زیبا د ر اصفهان است که با وجود سنگفرش هایی قدیمی و درختان متعدد دیدنی است. هتل پیروزی در سال 1354 بنا شد و در سال 1395 مورد بازسازی قرار گرفت. هتل پیروزی اصفهان بهترین مکان اقامتی برای مراجعه به بازار بزرگ اصفهان، عالی قاپو و میدان نقش جهان است. هتل پیروزی اصفهان در بین هتل های اصفهان در زمره هتل هایی است که توجه ویژه ای به معلولین دارد. از این رو اتاق مناسب معلولین نیز در این هتل موجود می باشد.

هتل پیروزی اصفهان
هتل پیروزی اصفهان

هتل خواجو اصفهان

هتل خواجو اصفهان انتخابی عالی برای اقامت مقرون به صرفه است. به همین دلیل این هتل علاقمندان زیادی در بین قشر متوسط دارد. گردشگران می توانند برای رزرو هتل به یکی از سایت های معتبر همچون پرشین هتل مراجعه کنند و اطلاعات جامع و کامل را نسبت به هتل خواجو اصفهان بدست بیاورند و به راحتی متناسب با علاقه و ظرفیت خود نسبت به رزرو هتل اقدام کنند. هتل خواجو اصفهان به دلیل چیدمان لوکس اتاق ها رضایت گردشگران را کسب کرده است در واقع آنها در برابر مبلغ پرداختی نسبت به دریافت امکانات و سطح کیف رضایت داشته اند.

هتل خواجو اصفهان 
هتل خواجو اصفهان

هتل زهره اصفهان

هتل زهره اصفهان هتل سه ستاره که به ظاهر چهار ستاره است و به دلیل تلفیق معماری مدرن و اسلامی ایرانی شهرت یافته است. ترکیب گچبری و آینه کاری، نقوش آب طلا در بنایی مدرن خیره کننده است.
هتل زهره اصفهان نزدیک به زاینده رود قرار دارد و دیدنی های تاریخی و پر تکاپو شهر به سهولت در دسترس قرار دارند تنها نکته قابل توجه پارکینگ این هتل است که با فاصله 200 متری از آن قرار گرفته است. 

هتل زهره اصفهان
هتل زهره اصفهان

اِصفَهان (پارسی میانه: اسپهان)شهری باستانی در مرکز ایران است و مرکز استان اصفهان می باشد. به لحاظ جمعیت بعد از تهران و مشهد سومین شهر بزرگ ایران و یکصد و شصت و سومین شهر پر جمعیت دنیاست. اصفهان از دیرباز از مهمترین مراکز شهرنشینی در فلات ایران بوده‌است.

اصفهان در مسیر اصلی شمال به جنوب و شرق به غرب ایران و یکی از بزرگترین شهرهای جهان بوده است. اصفهان در ۴۲۵ کیلومتری تهران و در جنوب این شهر قرار دارد. این شهر در منطقه‌ای نیمه ‌کویری در مرکز ایران و در کنار رودخانهٔ زاینده‌رود قرار گرفته، و از مراکز گردشگری ، فرهنگی و اقتصادی ایران محسوب می شود. آب و هوای آن معتدل و دارای فصول منظمی است.

این شهر در میان سال‌های ۱۰۵۰ تا ۱۷۲۲ میلادی به ویژه در قرن شانزدهم میلادی در میان حکومت صفویان هنگامی که برای دومین بار پایتخت ایران شد، رونق فراوانی گرفت. حتی امروزه نیز شهر مقدار زیادی از شکوه گذشته خود را حفظ کرده است. بناهای تاریخی متعددی در شهر وجود دارد که تعدادی از آن‌ها به عنوان میراث تاریخی در یونسکو به ثبت رسیده‌اند.

اصفهان در سال ۲۰۰۶ به عنوان پایتخت فرهنگی جهان اسلام انتخاب شد. این شهر به داشتن معماری زیبای اسلامی و بسیاری از بلوارهای زیبا، پل‌های سرپوشیده، کاخ‌ها، مسجد‌ها و مناره‌های منحصربفرد معروف است. این امر باعث شده است که در فرهنگ ایرانی اصفهان نصف جهان لقب بگیرد. میدان نقش جهان یکی از بزرگترین میدان‌های دنیاست و نمونه برجسته‌ای از معماری اسلامی است که توسط یونسکو به عنوان میراث جهانی ثبت شده است.

ضرورت پرداختن به بافت های تاریخی اصفهان

ضرورت حفظ هویت تاریخی در ساماندهی بافت های فرسوده :
وسعت بافت های فرسوده و تاریخی شهرهای ایران قابل توجه است اما سابقه پرداختن به این موضوع چندان طولانی نبوده و حتی از کشورهای در حال توسعه نیز عقب تر مانده ایم. همین امر ضرورت بازنگری و بررسی بیشتر و عمیق تر این موضوع را در همه حال نشان می دهد. اساساً بافت، گستره ای هم پیوند است که از بناها، راه ها، مجموعه ها، فضاها، تأسیسات و تجهیزات شهری و یا ترکیبی از آنها تشکیل شده باشد.

تداخل بافت های تاریخی و فرسوده و نحوه دخالت در آنها اما مدت هاست که مورد بحث مدیران شهری، میراث فرهنگی و شرکت های مختلف عمران و بهسازی است. در این میان بی توجهی به ارزش های کالبدی، تاریخی و هویتی برخی بافت ها از سوی بعضی شرکت های مداخله کننده در امر نوسازی و بهسازی و نیز تعلل سازمان میراث فرهنگی و گردشگری در تعیین محدوده های تاریخی و تدوین ضوابط و سیاست های جدید در نحوه مداخله در آنها، بیش از پیش این عناصر ارزشمند را در انزوا فرو برده است.

مثال بارز این امر، بروز اتفاقاتی نظیر آنچه در اصفهان برای خانه صفوی رخ داد، می باشد. در حال حاضر برای بافت فرسوده حدود ۳۰ شهر طرح نوسازی و بهسازی تهیه شده که پس از ابلاغ به شهرداری ها، اجرایی می شود و اصولاً پیرو تصمیماتی که در برنامه های پنج ساله سوم و چهارم گرفته شد، دولت موظف به نوسازی و احیای بافت های فرسوده شهری طی اجرای این دو برنامه است.

طبق آمار حدود ۱۰۰ هزار هکتار بافت فرسوده شناسایی و ثبت شده و اگر شهرهای کوچک باقیمانده را هم در نظر بگیریم چیزی نزدیک به ۱۵۰ هزار هکتار بافت فرسوده در کشور وجود داشته و لذا با تراکم خالص جمعیت در این بافت ها، تعداد ۸۰ نفر در هر هکتار در نظر بگیریم، حدود ۱۲ میلیون نفر در چنین بافت هایی ساکن هستند.

با توجه به آمار بالای تهدید زلزله و آسیب های قهری در کشور می توان تصور نمود که در صورت بروز چنین پدیده هایی، چه فجایع جبران ناپذیری بروز می نماید. بدین سبب حتی بافت های فرسوده ای که فاقد ارزش حفاظتی هستند نیز با تجمیع پلاک هایشان، نوسازی و بهسازی شده، هر چند که از نظر شهرسازی و معماری دارای هیچگونه هویتی نباشند.

وگرنه در مورد بافت های کهن و تاریخی، ضوابط به گونه ای دیگر است و دانش حفاظتی و مرمتی درباره شان اجرا می شود. در تهران نزدیک به پنج هزار هکتار بافت فرسوده یا کهنه وجود دارد و به خاطر اهمیت مرکز کشور، تهیه طرح تفضیلی ویژه جهت این بافت، ضروری است.

هر یک از مناطق شهرداری به اندازه یک شهر وسعت داشته و نوسازی آن توسط مالکین به تنهایی و بدون دخالت دولت میسر نیست و اقدام دولت نیز بدون فرهنگ سازی و دعوت مردم به مشارکت فعال در آن منجر به جابجایی جمعیت و افزایش حاشیه نشینی و در بسیاری از موارد موجب از هم گسیختگی تعاملات اجتماعی خواهد شد.

بخش هایی از بافت شهری که حاصل ساخت و سازهای قبل از سال ۱۳۰۰ شمسی بوده و عمدتاً خودسازمان یافته هستند، بافت کهن خوانده می شوند. این بافت ها نمایانگر هویت تاریخی شهرها و لذا دارای ارزش مکانی اند و نه تنها نیازی به تخریب و بازسازی آنان نیست که بایستی با دقت، حفظ هم بشوند.

اغلب بافت های کهن شهری را با بافت های فرسوده یا کهنه اشتباه می گیرند که گاهی هم نتایج غیرقابل جبرانی در پی دارد. بافت های نابسامان و مسئله دار که بعد از سال ۱۳۰۰ شمسی توسعه یافته و بدون رعایت حداقل موازین معماری و شهرسازی ایجاد شده اند، در زمره بافت های فرسوده شهر هستند.

در اردیبهشت سال ۱۳۸۵ تهیه طرح تفصیلی پنج هزار هکتار بافت فرسوده تهران در دستور کار شرکت عمران و بهسازی شهر تهران قرار گرفت و از آن پس با همکاری شهرداری تهران (شهرداری های مناطق) شناسایی و بازسازی بافت های فرسوده آغاز شد.

با استخراج ویژگی های ساختاری و استخوان بندی بافت در برنامه جامع اجرایی (طرح تفصیلی ویژه) پروژه های محور شهری در راستای شکل گیری یا احیاء و بازسازی محورهای شهری به منظور تقویت استخوان بندی بافت و ایجاد تسهیلات برای احیای هر چه بهتر پیرامون آن اجرا می شوند.

همچنین پروژه های ایجاد پویایی از طریق بازیافت زمین های بلا استفاده یا اماکن مخروبه موجود در بافت و جهت تقویت فعالیت ها و روابط اجتماعی همچون فضای گذران اوقات فراغت، تفریح، اشتغال محله ای و... اجرا می شوند.

در این پروژه ها عناصر و ابنیه ارزشمند بافت، به واسطه ارزش وجودی خود و با هدف احیای بافت متناسب با کاربری های مورد نیاز بافت و محله مرمت می شوند. مرمت استحفاظی صرفاً به منظور استحکام بخشی و جلوگیری از ایجاد آسیب های بیشتر به بنای با ارزش تاهنگام تعیین و اجرای طرح نهایی بنا اجرا شده و مرمت جامع با در نظر گرفتن تمامی جوانب امر و طرح متناسب تهیه شده. برای مرمت و با عنایت به کاربری پیش بینی شده نسبت به مرمت و بازسازی کامل بنا و مهیا ساختن امکان بهره برداری از آن اجرا می شود.

عرصه های مداخله سازمان عمران و بهسازی شهری، بخش هایی از بافت شهر است که دارای نابسامانی های متأثر از معضلات و مشکلات کالبدی، کاربردی، اجتماعی، فرهنگی و یا اقتصادی است که با توجه به موضوعیت یافتن طرح های موضعی در سلسله مراتب طرح های توسعه شهری و مأموریت محوله به این سازمان به سه دسته کلی بافت های کهن، بافت های نابسامان و مسئله دار و گستره های با کاربری نامتجانس و ناکارآمد تقسیم می شود (بافت های نامتجانس و ناکارآمد نوعی دیگر از بافت شهری اند که کاربری شان با کارکرد شهری مغایرت داشته باشند همچون زندان ها، پادگان ها، صنایع مزاحم و برخی گستره های طبیعی).

تهیه طرح مرمت و احیا، مطالعات و پیشنهاداتی را شامل می شود که به ارائه طرح و برنامه در خصوص ابنیه و فضاهای ارزشمند بافت و باز زنده سازی ساختار کالبدی و تعیین کاربری جدید منطبق با نیازهای امروز می پردازد و همچنین مجموعه مطالعات و پیشنهاداتی که در مقیاس شهرسازی در رده طرح های تفصیلی موضعی به ارائه راهکارهای اجرایی می پردازد را طرح بهسازی می نامند.

از پل مارون تا میدان انقلاب، پل بزرگمهر تا سبزه میدان و میدان طوقچی و فلکه شهدا و منطقه جلفای شهر اصفهان بخشی از محدوده بافت قدیمی شهر اصفهان را تشکیل می دهند که از مجموع 6 هزار هکتار بافت فرسوده استان اصفهان، دو هزار و 400 هکتار یعنی نزدیک به یک سوم آن دارای ارزش تاریخی است.

به گفته کارشناسان میراث فرهنگی، تا حدود 25 سال پیش پنج هزار خانه تاریخی در بافت قدیمی اصفهان وجود داشت، بافتی که قدمت آن به دوره ساسانیان برمی گردد. اما همزمان با توسعه شهرها و تبدیل مناطق فرسوده به مدرن، بافتهای تاریخی هم در آتش ساخت و ساز بی رویه سوختند و از بین رفتند.

حسن کریمیان، کارشناس باستان شناسی درباره ساخت و ساز در بافتهای تاریخی گفت: با جمع‌بندی حوادثی که در ارتباط با بافت ارزشمند تاریخی اصفهان رخ داده و می‌دهد ضروری است مسئولان شهر اصفهان پیش از استمرار پروژه‌های عمرانی که به‌ نحوی با بافت فرهنگی شهر مرتبط می‌شود، یکبار دیگر پروژه‌ها را با حضور صاحب‌نظران دانشگاهی بررسی و سپس آن را عملیاتی کنند.

بیشتر مردم سعی دارند خانه های خودشان را که اکنون جزو بافت تاریخی است حفظ کنند اما سازمانهای شهرداری و میراث فرهنگی با آنها همکاری نمی کنند.
وی افزود: بهانه دیگر این سازمان برای تخریب خانه های بافت تاریخی، عریض کردن کوچه ها و خیابانهای باریک است تا اگر اتفاقی مانند آتش سوزی رخ داد امکان امداد رسانی وجود داشته باشد. در حالی که به عنوان نمونه، شهرداری پاریس برای تردد در بافتهای تاریخی خودروی کوچکی را طراحی کرده که مردم در آن منطقه بتوانند از کوچه های بافت قدیم گذر کنند. اما اکنون در کنار خانه های تاریخی اصفهان و یزد برج ساخته می شود!

وی تاکید کرد: طبق ماده 115 برنامه چهارم توسعه، سازمان شهرداریها باید در همه شهرهای تاریخی اداره ناحیه تاریخی تشکیل دهند تا عملکرد آن با بخشهای دیگر شهرداری متفاوت باشد.
به گفته پاک نژاد، شهرداری در استان اصفهان دستور تخریب خانه های تاریخی را می دهد و سازمان میراث فرهنگی هم دفاعی از خانه ها نمی کند.

اگر محله ای که در عرض 500 سال شکل گرفته و مغازه های قدیمی، حمامهای سنتی، میدان گاه و بازار در آن محله کنار هم قرار گرفته باشد و با گذشت زمان تک تک آنها حذف شود آیا باز هم می توان گفت بافت تاریخی داریم؟

بافت تاریخی شهری مانند اصفهان در کنار آثار باستانی فراوانی که دارد به یک موزه شبیه است. وجود صنایع دستی، آثار باستانی و بافت تاریخی شهر اصفهان مهمترین جاذبه هایی است که هر گردشگر را روانه استان اصفهان می کند.

اکنون اگر قرار باشد آثار مهم تاریخی این استان مانند مسجد جامع عتیق، میدان نقش جهان و ... در معرض خطر تخریب قرار بگیرند و بافت تاریخی آن نیز جای خود را به ساختمانهای جدید بدهد و صنایع دستی چینی جای صنایع دستی ایرانی را در این شهر بگیرد دیگر از نصف جهان ایران چیزی نخواهد ماند تا به آن ببالیم!

موقعيت جغرافيايي استان اصفهان:

استان اصفهان با وسعت 106179 كيلومتر مربع، حدود 45.6 درصد از مساحت كل كشور را به خود اختصاص داده است. اين استان بين 30 درجه و 42 دقيقه تا 34 درجه و 30 دقيقه عرض شمالي و 49 درجه و 36 دقيقه تا 55 درجه طول شرقي در ايران مركزي قرار دارد.

استان اصفهان از شمال به استانهاي مركزي، سمنان و قم، از جنوب به استانهاي فارس و كهكيلويه و بوير احمد، از مشرق با استان يزد و از مغرب به استانهاي چهارمحال و بختياري و لرستان محدود ميشود. ارتفاع متوسط آن1564 متر مي باشد و اغلب ارتفاعات داراي جهت شمال غربي- جنوب شرقي هستند.

پست ترين نقطه استان با ارتفاع 704 متر واقع در نواحي پست شرقي استان و بالاترين ارتفاع در حدود 4350 متر در جنوب استان در امتداد رشته کوه دنا قرار دارد. استان اصفهان به دليل گستردگي زياد داراي ناهمواريهاي متفاوتي است.

در غرب استان رشته كوه­هاي زاگرس با جهت شمال غربي- جنوب شرقي از شمال گلپايگان تا سميرم كشيده شده و منطقه كوهستاني گلپايگان، خوانسار و فريدن را در بر ميگيرد كه شامل رشته كوههاي دالان كوه و دره بيد با ارتفاعات 3915 و 3631 متر و به دنبال ارتفاعات زرد كوه بختياري به نام شاهان كوه با ارتفاع 3040 متر قرار دارد.ناحيه كوهستاني جنوب استان اصفهان، شهرستان سميرم و بخشي از غرب شهرستان شهرضا را فرا گرفته است.

در ناحيه كوهستاني شمال استان كه شهرستانهاي نطنز، اردستان و نايين واقع شده اند، ارتفاعات كركس با 3895 متر جلب توجه مي كند كه در 50 كيلومتري شمال شهر اصفهان قرار دارد. شهرهاي آران و بيدگل، كاشان، اردستان، نطنز و نايين در دامنه هاي شرقي همين رشته كوه قرارگرفته اند.

در قسمت مركزي استان، دره زاينده رود با ارتفاعات بلندي محصور شده است كه مرتفع ترين آنها رشته كوههاي مارشنان با ارتفاعات 3330 متر در شمال شرقي شهر اصفهان ميباشد. در فاصله نزديك نجف آباد كوههاي پيلار و پنجي با ارتفاعي حدود 2480 متر قرار دارد.

منطقه اي كه شهر اصفهان بر روي آن بنا شده، به نام دشت اصفهان اطلاق مي شود كه از زمينهاي صاف با رسوبات آبرفتي تشكيل شده و به ندرت بين آنها طبقات دگرگوني مشاهده ميگردد.

تاریخچه اصفهان

سابقه تاريخ اصفهان به قدمت تاريخ ايران است.بناي اصفهان را به طهمورث، سومين پادشاه از سلسله پيشداديان نسبت داده اند، اصفهان در تاريخ قديم به نام (گي) در پارس عليا معرفي گرديده، اين شهر محل تقتطه رههاي عمده و اقامتگاه سلطنتي پادشاهان هخامنشي بوده است. استرابون جغرافيدان يوناني در 2000 سال قبل، از اصفهان به عنوان مرکز کشور ايران نام برد.

مسلمانان اين شهر را (جي) و در طول تاريخ به نام هاي اسپاهان يا شهر سواران و همچنين صفاهان و صفاهون گفته شده. از مراجعه به منابع موجود تاريخي چنين بر مي آيد كه كلمه ” اسپاران “ بطلميوس, ” سپاهان “ پهلوي و”اصفهان“ عرب و ” اصفهان “ امروز لفظي قديمي است و به احتمال قريب به يقين كلمه اي پهلوي است و ريشه قديمي تر از پهلوي آن مكشوف نيست .

در عهد اشكانيان اصفهان مركز و پايتخت يكي از ايالت هاي وسيعي بود كه تحت فرمان ملوك اشكاني قرار داشت . در دوره ساسانيان, اصفهان محل سكونت و قلمرو و نفوذ ”اسپوهران“ يا اعضاي هفت خانواده بزرگ ايراني كه مشاغل عمده و مناسب سلطنتي در اختيار داشتند, بود. بعد از اسلام, اصفهان مانند ديگر شهرهاي ايران تا اوايل قرن چهارم تحت سلطه اعراب بود و در زمان منصور خليفه عباسي, مورد توجه قرار گرفت و به حاكم اين شهر دستور داده شد در عمران و آباداني آن كوشا باشد.

در سال 319 هـ. ق. مرداويج زياري اصفهان را متصرف شد و آن را به پايتختي برگزيد و جشن سده را هرچه باشكوه تر در اين شهر برپا كرد. در سال 327 هـ .ق. اصفهان به تصرف ركن الدوله ديلمي در آمد و آن را به پايتختي انتخاب كرد و اصفهان دوباره رونق خود را گرفت.

در سال 443 هـ . ق. اصفهان به دست طغرل پادشاه سلجوقي فتح شد. در سال 639 هـ. ق. تحت سلطه مغولها قرار گرفت. پس از بازگشت سپاه مغول شهر اصفهان مجدداُ رونق يافت.

سقوط شهر اصفهان و انقراض سلسله صفويه كه پس از 6 ماه محاصره به دست محمود افغان, انجام گرفت . با سقوط شهر اصفهان سلسله صفوي نيز منقرض شد و اصفهان دچار انحطاط شد.

در دوران زنديه و قاجاريه پايتخت كشور به شيراز و تهران انتقال يافت در زمان قاجار پسر ناصرالدين شاه, ظل السطان زمين و مصالح و آثار تاريخي شهر را به مردم مي فروخت و مي خواست به هرترتيبي كه شده مخارج قشون خود را كه از واحدهاي بسيار قوي و منظم كشور بود, تاْمين كند .

از ويژگي هاي اقتصادي شهر اصفهان در دوره قاجار, درآمد ناچيز زمين و عدم امنيت ملاكين بود. در دوره پهلوي با توجه به شرايط تاريخي و جغرافيايي, شهر اصفهان موردتوجه قرار گرفت, دربازسازي آثار تاريخي آن كوشش هايي به عمل آمد و توسعه صنعتي شهر و منطقه آغاز شد.

اصفهان يكي از شهرهاي بزرگ و سياحتي ايران است. ورود اسلام و گسترش آن و تاثير عميق فرهنگ اسلامي در زير بناي ساخت شهر اصفهان و وجود هنرمندان ايراني باعث گرديد تا يکي از زيباترين شهرهاي مذهبي جهان که در ان نمودهاي فرهنگي با ارزش از جمله مساجد و مناره ها و مدارس علميه بود، شکل بگيرد.

در دوره ديالمه، صاحب بن عباد که مردي کريم و فاضل بود، اصفهان را به مرکز علم و ادب و هنر تبديل کرد و فضلا و دانشمندان را به انجا کشاند، در همان زمان بود که بارويي با بيست و يک هزار گام به دور اصفهان ساخته شد. در دوران سلجوقيان آباداني اصفهان با ساخت مساجد، کوشک ها، باغستان ها و عمارت هاي با شکوه رونق گرفت و مرکزيت يافت.

با حمله مغول صدمات بسياري به اين شهر وارد شد، واز رونق و حشمت آن کاسته گرديد. اصفهان در قلب ايران واقع شده و از نظر موقعيت جقرافيايي در 51 درجه 29 دقيقه طول شرقي و 32 درجه 38 دقيقه عرض شمالي در جلگه سبز و خرم زاينده رود و دامنه کوههاي زاگرس قرار دارد.

اين شهر در فاصله 414 کيلومتري جنوب تهران واقع شده ، اب و هواي اصفهان معتدل و فصول چهار گانه ان منظم است، شمال اصفهان تا 90 کيلومتري باز و بادهاي خنک شمالياز اين طريق مي وزد. جنوب و مغرب اصفهان، کوهستاني وشمال و مشرق ان جلگه است به همين علت داراي اختلاف هوا و بارندگي است.

متوسط ميزان بارندگي در اصفهان حدود 100 تا 150 ميليمتر است. مهمترين رودخانه اي که در مرکز فلات ايران جاري است، زاينده رود نام دارد که از ارتفاعات زردکوه بختياري(کوهرنگ) سرچشمه گرفته و پس از طي مسافتي در حدود 360 کيلومتر از مغرب به مشرق منطقه اصفهان را ابياري مي کندودر 140 کيلومتري مشرق اصفهان در باتلاق گاوخوني فرو مي رود اصفهان در مرکز فلات ایران واقع شده و منطقه ای است نسبتا کوهستانی، ارتفاع متوسط ان از سطح دریا 1500 متر و کوههای ان از شمال غربی به جنوب شرقی امتداد دارد.

ارتفاع کوه صفه در جنوب شرق اصفهان به 2232 متر می رسد . کوه معروف به کرکس به ارتفاع 3350 متر به خط مستقیم در 50 کیلومتری شمال اصفهان واقع شده که اغلب پوشیده از برف است. حسب مطالعات جغرافیا شناسانه ی فلات مرکزی ایران، و مورد توجه قراردادن خصوصیاتی چون، دشت پهناور و حاصلخیر، جلگه ، آب و هوای گرم و مساعد و آب فراوان برای توسعه زندگی می توان چنین استنباط نمود که قدمت اصفهان به 1500 تا 2000 هزارسال قبل از میلاد مسیح (ع) یعنی مقارن آمدن قوم آریا به این خطه می رسد.

آقامیرسیدجناب مؤلف کتاب الاصفهان به نقل از طبری بنای این شهر را به اسکندر نسبت می دهد ودر این باره می نویسد: « چون اسکندر امر کرد، چندین شهر ساخته شود، 12شهر ساخت شد و همه را اسکندریه نامید، یکی از آنها شهری است در اسپاهان که آن را جی گویند.

حافظ ابونعیم بنای شهر اصفهان را به اسکندر نسبت داده که بدست جی پسرزاده اصفهانی بنا گردید. شیخ جابری انصاری مؤلف کتاب تاریخ اصفهان و ری که خود از دانشمندان بزرگ و مفاخر شهر اصفهان است.

بنای شهراصفهان رابه پادشاهان افسانه ای و ملی ایران نسبت داده و می نویسد:
« اسپهان از اقدام بلاد است. نخستین بنام جی می خواندند و این نسبت به پادشاهان جیانست که قرنها پیش از کیانیان و پیشدادیان شاهی ایران داشتند و جی به معنی پاک است و توایخ به اختلاف است بانی را طهمورث گویند که چهار دیه دردشت، جوباره کوشک و کران را بیکدیگر پیوست داده و بعد جمشید برآبادی شهر و نواحی افزوده است.

استاد محمدمهریار بنای شهر را بدست آریائیها که حدود 2000 سال قبل از میلاد مسیح به فلات مرکزی ایران آمده اند دانسته ودرباره قدمت شهر چنین می نویسد: « شهراصفهان از جمله بلادی است که شاید تاریخ و سابقه آن به سابقه و قدمت کشور ایران می رسد.

از مطالعه مدارک تاریخی و جغرافیائی قدیم چنین دریافت می شود که اصفهان در عهد ساسانیان اهمیتی به سزا داشتند و مخصوصاً جنبه دفاعی آن که مرکز تجمع سپاه بود. برارزش جغرافیائی آن افزوده است. و نکته دیگر اینکه فعلاً آثار تاریخی که زمان آنها به پیش از ساسانیان برسد در دست نیست و آثاری چون، آتشگاه و باروی آن درنصرآباد، دیوار خشتی درمسجدجامع و پل شهرستان از جمله نمونه های هستند که از دوره ساسانیان بجا مانده اند.

اما بلحاظ، عناصری چون ویژگیهای طبیعی منطقه اصفهان، گویشهای باستانی موجود در نواحی اطراف شهر و نیز نام اصفهان و بسیاری از روستاها و شهرهای وابسته به آن مانند: سین، آدریان، آذرخواران، آذرمناباد، سروش آذران، خوزان و فرمان ویسنا و ... می توان به قدمت اصفهان به خیلی بیش از ساسانیان پی برد.

درکتاب محاسن اصفهان تألیف مافروخی اصفهانی، لغت اصفهان به معنی لشکر خدای نیز آمده است. آقامیرسیدعلی جناب درکتاب الاصفهان چنین می نویسد: « اصفهان لفظی است معرب از کلمه اسپاهان اسم چندین دهکده و بلوک و زمینی که شهر کنونی در آن واقع شده است در اواخر قرن دوم هجری تقریباٌ یکصدوپنجاه سال پس از فتح آنجا مسلمین چند قریه آن را با یک سوء وبارو وصل نمودند و اسم عمومی را معرب ساخته به آنجا گذاردند.» بنا به گفته استرابون جغرافی دان یونانی، اصفهان در دوره هخامنشیان ، از اقامتگاه ویژه شهریاران و از ولایات بزرگ بوده است.

پیشینه تاریخی اصفهان: اصفهان بر پایه پژوهشهای باستان شناختی و کاوشهای علمی که در نقاط گوناگون آن، از جمله تپه های سیلک، در4 کیلومتری باخترشهر کاشان انجام شده، یکی از نخستین مراکز فرهنگی و محل زیست انسان پیش از تاریخ است.

ودر ادوار عتیق نقش پلی را داشته که قسمتهای کم ارتفاع شرق فلات ایران را با سرزمینهای کوهستانی غرب پیوند می داده وبرای سرمازدگان کوهستان غرب و گرمازدگان و خستگان هوای خشک شرق، محل مناسب و مطلوبی بوده است.

از اصفهان قبل ازاسلام، یعنی حکومت مادها و دوره هخامنشیان و اشکانیان و تاحدودی ساسانیان آثار قابل توجهی برجای نمانده است و هرآنچه از عظمت و شکوه این شهر در کتابهای گوناگون و بیشمار و نیز سفرنامه های متعدد جهانگردان و سیاحان نوشته و نشریافته است با تمّدن و فرهنگ اسلامی و بویژه شیعی ارتباط تنگاتنگ دارد و در واقع پس از ظهور و بروز آئین اسلام است که ستاره شهر اصفهان طلوع کرده و آن را به کانون فرهنگ و ادب و علم و هنر تبدیل نموده است.

آنچه مسلم است، استقرار جلگه اصفهان در میان بیابانها و کوههای خشک مرکزی ایران از یک طرف و اهمیت و موقعیت ارتباطی خاص آن در مرکز فلات پهناور ایران از طرف دیگر، تاریخ و سابقه این شهر را به تاریخ و قدمت ایران مرتبط کرده است، و پیش از حکومت مادها اصفهان حد شرقی ممالکی بوده است که بابلی ها از آن اطلاع داشته اند و به احتمال قوی جزء ناحیه « انزان» و یا «انشان» بوده است اصفهان با اين ميراث كهن, حق بزرگي بر گردن ايران, مقبوليت مذهب تشيع و انقلاب اسلامي دارد.

اصفهان را بايد ركن ركين انقلاب اسلامي دانست. اصفهان را بايد يكي از حلقه‌هاي اصلي زنجيره اربعين انقلاب دانست كه از قم و تبريز آغاز و به اصفهان و يزد متصل شد. در دوران جنگ تحميلي نقش اصفهان در دفاع از ارزشها و ميراث انقلابي ملت بزرگ ايران غير قابل انكار است.

در توصيف اصفهان و منزلت اصفهان همين قدر بس كه بدانيم, اصفهان بيشترين تعداد شهداي جنگ تحميلي را نثار درخت تنومند ايران اسلامي نموده است. در كنار اين همه بايد به نقش اصفهان در بالندگي اقتصاد ايران اشاره نمود. اصفهان در كنار جاذبه‌هاي مهم گردشگري, كشاورزي, صنعت و تجارت, نبض اقتصاد ملي را در دست دارد.

وجود كارخانه‌ها و مجتمع‌هاي بزرگ ذوب آهن, فولاد مباركه, پتروشيمي, پالايشگاه, نيروگاه, راه آهن, شبكه گسترده و دو خطه فيبر نوري, توان تكنولوژيكي, تربيت نيروي انساني, دانشگاههاي اصفهان, صنعتي و علوم پزشكي در كنار معادن غني از جمله طلا در موته در كنار مردمي باهوش, مقتصد و سخت كوش آن را به مثابه بهشتي براي خلايق بدل ساخته است.

هر چند از اين امر نيز نبايد غافل شد كه اين مزيتها , آسيبهاي فراواني را نيز بر پيكره فرهنگي, اجتماعي و زيست محيطي اصفهان وارد كرده است. تغييرات گسترده صنعتي در كنار رشد روز افزون شهرنشيني و خاصيت مهاجر پذيري اين خطه, سبب بروز آسيبها و بحرانهاي اجتماعي گوناگون در استان اصفهان شده است .

ویژگی ها و جغرافیای طبیعی و اقلیمی استان اصفهان

استان اصفهان در مركز فلات ایران است و به علت گستردگی زیاد، شامل بخش‌های متعدد كوهستانی و جلگه‌ای است. این نواحی عبارت‌اند از :

ناحیه كوهستانی اردستان كه شهرستان اردستان را به وسیله دو رشته كوه : یكی در غرب از حوزه زاینده‌رود و دیگری در شرق از كویر لوت جدا می‌سازد. این ناحیه كوهستانی به وسیله یك رشته از كوه‌های كم‌ارتفاع به دو قسمت شمالی و جنوبی تقسیم می‌شود. قسمت شمالی شهرستان‌های نائین، اردستان، كاشان و قسمت جنوبی شهرستان یزد را كه در دامنه شیركوه واقع شده است، در بر می‌گیرد.

ناحیه كوهستانی شمال شرقی و شرق كه شهر نطنز نیز در دامنه بلندترین قله آن یعنی كوه كركس‌كوه قرار گرفته است. ناحیه كوهستانی غرب كه شهرستان‌های فریدن و فریدون‌شهر را در بر می‌گیرد. قسمت جلگه‌ای كه از آبرفت‌های زاینده‌رود به وجود آمده و با شیب ملایمی به باتلاق گاوخونی در جنوب شرقی اصفهان منتهی می‌گردد.

آب و هوای استان اصفهان به طور كلی معتدل خشك است، اما با توجه به تأثیر بادها و دوری و نزدیكی به منطقه كوهستانی غرب و دشت كویر در شرق و جنوب شرقی، می‌‌توان آب و هوای آن را به 3 بخش متمایز تقسیم كرد :

- آب و هوای بیابانی كه شمال شهرستان نائین، حوزه بیابانك و انارك تا شمال اردستان را در بر می‌گیرد. مشخصه ویژه آن تغییر شدید و سریع درجه حرارت، كمی بارش باران و وزش بادهای تند در طول سال است.

- آب و هوای نیمه بیابانی كه شهرستان اصفهان را در بر می‌گیرد و خشكی هوا و كمیِ بارندگی از مشخصات این نوع آب و هواست. رودخانه زاینده‌رود به طرز چشمگیری بر روی آب و هوای این ناحیه تأثیر مثبت دارد و آن را تعدیل می‌كند.

- آب و هوای نیمه مرطوب سرد كه قلمرو غرب و جنوب غربی اصفهان را در بر می‌گیرد. به نسبت افزایش ارتفاع، میزان بارندگی افزایش می‌یابد و از درجه گرمای هوا كاسته می‌شود.

بر اساس گزارش ایستگاه سینوپتیك شهر اصفهان در سال 1373، حداكثر درجه حرارت 40/6 درجه‌ سانتی‌گراد، حداقل درجه حرارت 10/6- درجه سانتی‌گراد و متوسط درجه‌ حرارت سالانه 16/7 درجه‌ سانتی‌‌گراد ثبت شده است. طبق همین گزارش، تعداد روزهای یخبندان استان 76 روز و متوسط میزان بارندگی سالانه آن 116/9 میلی‌متر است.

بادهایی كه در استان اصفهان می‌وزند، عموماً بادهای غربی و جنوب غربی‌اند. وزش بادهای جنوب غربی زمان خاصی ندارد و این بادها در اغلب ایام سال می‌‌وزند؛ اما بادهای غربی معمولاً در دو موقع از سال، یكی از نیمه اسفند تا نیمه اردیبهشت، و دیگری از اوایل شهریور تا اواسط مهر، می‌وزند.

روی‌هم‌رفته بادهای شدید فقط در نواحی بیابانی استان می‌وزند و سایر بادهای استان معمولاً به صورت نسیم و بادهای خفیف محلی‌‌اند. شهر اصفهان از نظر آب و هوا ممتاز، و فصول چهارگانه آن بسیار منظم است؛ چنان‌كه آغاز و پایان هر فصل به خوبی مشهود است.

جغرافياي‌ گياهي‌ استان اصفهان :

براساس تقسيم بندي اقليم هاي رويشي پابو استان اصفهان در فلور ايران و توراني واقع شده است. فلور ايران و توراني حدود 92 درصد از مساحت ايران را به خود اختصاص ميدهد و به 5 زیر منطقه شامل نيمه بياباني، استپي، نيمه استپي، كوههاي مرتفع و جنگلهاي خشك تقسيم ميگردد.

وضعيت آب و هوا:

مطالعات آب و هوايي ايران نشان مي دهد كه اين كشور بر روي كمربند خشك نيمكره شمالي قرار گرفته است بطوريكه نصف مساحت كل كشور را مناطق خشك و نيمه خشك تشكيل مي دهد كه قسمت اعظم استان نيز در همين منطقه قرار دارد.

موقعيت استان اصفهان در درون شرايط ماكروكليمايي ايران از آنچنان وضعيتي برخوردار نيست كه براي تمام ايام سال تحت تاثير شرايط همساني از نظر توده هاي هوا قرار بگيرد، از اينرو سطح استان از نظر شرايط ديناميك و ژنتيك تحت تاثير شرايط حاصله در سطح ماكروكليمايي ژنتيك و عوامل موثر در پيدايش آن قرار گرفته است(زمستان هاي سرد و باراني و تابستان هاي گرم و خشك) و از طرف ديگر در تابستان¬ها توده هاي هوا با منشا حارهاي اين استان را تحت تاثير قرار مي دهند.

در حقيقت توده هاي هواي قطبي وحاره اي، به تناوب و تحت تاثير عوامل مختلف بوده و اثرات تغييرات و برخوردهاي اين دو توده هوا در زمستان و نفوذ كامل توده هاي هواي حاره در تابستان، خطوط كلي جريانات اتمسفري در اين منطقه را تعيين مي كنند.

به دليل واقع شدن استان اصفهان در دامنه هاي شرقي زاگرس اكثر سيكلون ها در عبور از سيستم پيچيده كوهستاني زاگرس به دليل تضعيف در قسمت هاي مركزي و شرقي استان، بارش كمي را ايجاد مي كنند و به عنوان يك قاعده كلي در تمام ايران، ميزان بارش در اين استان نيز از غرب به شرق كاهش مي يابد.

نقش رشته كوه¬هاي زاگرس در غرب و جنوب غربي استان را نبايد به بوته فراموشي سپرد، زيرا جهت گيري اين رشته كوه ها در تضعيف تضاد حرارتي و كاهش رطوبت سيستم نقش زيادي دارد.

در فصل گرم سال كه معمولا از اوايل بهار شروع مي شود رودباد جنب حاره اي به موقعيت شمالي بر مي گردد و با استقرار مراكز پر فشار جنب حاره اي در سراسر فلات ايران و استان اصفهان، تمام شرايط جبهه زايي از بين رفته و در نتيجه بارندگي قطع مي گردد. در اين دوره گرم و طولاني، تسلط خشكي شديد فيزيكي، درجه حرارت بالا با آسمان بدون ابر از شرايط كاملا عمومي به شمار مي رود.

حد فاصل مراحل انتقالي رودباد از حالت تابستاني به موقعيت زمستاني و بالعكس، بسيار سريع اتفاق مي افتد و به همين دليل طول فصل پاييز و بهار در اين منطقه، نسبتا كوتاه ميباشد. ميزان بارش از سالي به سال ديگر تفاوت مي كند و خشكي هاي مكرر شناخته شده است.

پديده ديگر فصول سرد سال، تشكيل پر فشار سيبري در حوالي درياچه بايكال است كه اثرات آن، بخش اعظم فلات ايران را نيز تحت تاثير قرار مي دهد. هر چند پر فشار سيبري در تقويت سيستم و جبهه هاي سرد و برخورد آن در بارشهاي برف و باران مسلم است، اما اثر عمده اين سيستم پرفشار و شاخه هاي نفوذ آن برودت هاي بسيار شديدي ميباشد كه اثرات آن بر سطح استان با آمار حداقلهاي مطلق ثبت شده بسيار پايين مشخص مي شود.

ويژگي هاي بارش استان اصفهان :

موقعيت جغرافيايي استان اصفهان دو پيامد مهم را به دنبال داشته است، نخست قلت بارش به دليل نشست دائمي هوا در بيش از نيمي از سال و ديگري توزيع نامنظم بارش و تغييرپذيري بالاي آن از سالي به سال ديگر است.

همچنين رشته کوههاي مرتفع زاگرس در غرب و مناطق پست کويري در شرق تغييرات مکاني شديد بارش را از بيش از 700 ميليمتر تا کمتر از 80 ميليمتر به دنبال داشته است. استان اصفهان کمتر از 12 درصد بارش اقيانوسها، کمتر از 19 درصد بارش آسيا و حدود 34 درصد بارش قاره نسبتا خشک استراليا بارش دريافت مي کند.

مقايسه بارش استان با بارش کشور که ميزان آن کمتر از 63 درصد بارش کشور ميباشد خشکي مفرط اين پهنه از ايران زمين را به وضوح نشان ميدهد. ميانگين سالانه بارش در سطح استان معادل 150 ميليمتر است. 32 درصد استان کمتر از 100 و 50 درصد آن کمتر از 110 ميليمتر بارش دريافت ميکند. تنها بارش 5 درصد استان اصفهان بيش از 400 ميليمتر است.

بارندگي ماهانه اين استان مديترانه اي است. بدين مفهوم كه دو حداكثر بارش زمستانه و پاييزه توسط يك دوره خشك و گرم طولاني كه به طور ميانگين در حدود 5 ماه از سال طول مي كشد، از يكديگر جدا شده اند.

از اواسط ارديبهشت ماه (مارس)، بارش قطع مي شود و در ماه هاي گرم سال، خشكي شديدي بر اين استان حاكم مي گردد. اين امر از خصوصيات بارز اغلب ايستگاه هاي اقليمي استان بوده و بويژه در نواحي خشك و نيمه خشك آن از شدت بيشتري برخوردار مي باشد. اوج بارش ها در ماه مارس رخ مي دهد به طوريكه ميزان آن به 30.5 ميلي متر مي رسد و خشك ترين ماه، سپتامبر با متوسط 0.098 ميلي متر بارندگي مي باشد.

دما :

درجه حرارت محيط با توجه به نقشي كه در رشد و نمو گياهان دارد، از مسائل بسيار مهم در بررسي هاي اقليمي است. رابطه بسيار مشخصي بين ارتفاع و درجه حرارت وجود دارد. بطوريكه با افزايش ارتفاع، دما كاهش مي يابد.

با توجه به وجود ناهمواري هاي استان كه در بخش هاي غربي و جنوب غربي استان توزيع شده است، اين نواحي داراي درجه حرارت كمتر بوده در حاليكه نواحي پست شرقي و شمال شرقي استان داراي درجه حرارت بالاتري مي باشد.

در تحقيقي که بر روي داده هاي دماي کل کشور انجام گرفته است سه عامل ارتفاع، ‌عرض جغرافيايي و محتواي رطوبتي جو بر دماي يك منطقه مؤثر است، که عامل ارتفاع موثرترین عامل می باشد.بطوریکه این عامل تقریبا 500برابر عرض جغرافیایی تاثیر دارد.

قومیت مردم اصفهان :

زبان و گویش

مردم استان اصفهان به زبان فارسی با لهجه اصفهانی سخن می گویند و با توجه به وسعت استان اصفهان و در برگرفتن شهرها و روستاهای متعدد لهجه های متفاوتی چون لهجه کاشی، لهجه نایینی و... در این استان رایج است.

به طور مثال در منطقه آران و بيدگل، فارسی رايج است ولی با لهجه‌های متفاوت مخصوص آن محل گویش انجام می شود. زبان ملی اين منطقه كه در اصطلاح آن زبان "دهی" می‌گويند از زبان‌های پهلوی قديم است.

هر یک از نواحی استان اصفهان دارای ویژگی های خاص خود است. عشایر قشقایی زبان ترکی مخصوص به خود را دارند و عشایر بختیاری به زبان بختیاری سخن می گویند. کاشانی ها لهجه کاشی دارند.

نژاد و قومیت های اصفهان :

در گذر تاریخ نژادهای مختلف در اصفهان گرد آمده‌اند، چنان که اکنون قرن‌هاست این نژادها در اصفهان زندگی می‌کنند:
نژاد ایرانی - نژاد گرجستانی - نژاد ارمنی - نژاد عرب - نژاد یهود

ارکان اصلی بافت تاریخی اصفهان

الف) بازارهای اصفهان:

1- بازار اصفهان :

یکی از قدیمیترین و بزرگترین بازارهای خاورمیانه می‌باشد . ژان شاردن فرانسوی از «بازار قیصریه و بازار بزرگ اصفهان با سردر عالی و تزئینات آجرهای چینی ( کاشی‌کاری ) و سکوهای وسیع ( از ) سنگ یشم و سماق که ( بر آن‌ها ) جواهرفروشان و زرگران انواع و اقسام زیورآلات و جواهرآلات و سکه‌های کمیاب را به فروش می‌رساندند» ، یاد کرده است .

امتداد بازار بزرگ اصفهان به مسجد جامع و سپس به بازار عریان منتهی می‌شود این بازار را به مناسبت مجاورت با گنبد نظام الملک و مسجد جامع ، بازار نظامیه یا نظام الملکی نیز گفته‌اند و تا نیم قرن پیش رشته‌های طولانی و متعددی این بازار را به بازارهای دروازه طوقچی و بازار غاز و میدان وصل می کرده است.

از انشعابات دیگر آن ، بازار ریسمان و مدرسه کاسه گران است . مجموعه آثار تاریخی دیگری مانند مدرسه ملا عبدالله ، مسجد جارچی باشی، مدرسه صدر ، مدرسه نیماورد و کاروان سراهایی از عهد صفویه و قاجاریه مانند کاروان سرای مخلص، گلشن و تیمچه ملک و بسیاری کاروان سراها و تیمچه‌های دیگر و حمام‌هایی از عصر صفویه بر اهمیت تاریخی مجموعه معماری بازار بزرگ اصفهان که از سر در قیصریه تا سر در مسجد اصفهان امتداد دارد افزوده است .

2- بازار گلشن یات جارچى :

این بازار از چهارسوى قلندرها تا محل دروازه اشرف امتداد دارد و از ساختمان هاى عصر صفوى است.
اماكن قدیمه‏ ایكه در این بازار واقع شده مسجد ملك على بیك جارچى باشى از عهد شاه عباس كبیر (1019 ه.ق) و مدرسه ملا عبدالله (1022 ه.ق) می باشد. سراهاى: جارچى باشى، بزرگ، گلشن، فخر، دو تیمچه كه همه تجارتى هستند در این بازار واقع شده ‏اند.

3- بازار دروازه اشرف :

این بازار از دروازه اشرف شروع تا چهارسو شاه و مدرسه ملا عبدالله امتداد دارد و از احداثات عصر صفویه است. مدرسه جده بزرگ( 1058ه.ق) و مدرسه ملا عبدالله از بناهاى شاه عباس كبیردراین بازار واقع است،چهارسوى شاه ازبناهاى شاه عباس است.

4- بازار لواف ها و آهنگران :

این دو بازار در دو طرف خیابان حافظ كه از میدان شاه منشعب می شود قرار دارند. در شرق بازار آهنگرها كوچه ایست بنام بیگدلیها و سرائى بزرگ و حمامى و محل دیگرى هم به همین نام معروف است.

خاندان بیگدلیها مربوط بسلسله شاملو از طوایف قزلباش بوده ‏اند و آن بیگدلى صاحب تذكره معروف این خاندان است. مدرسه خواجه ملك در شمال شیخ لطف الله و مشرق بازار لوافان و آهنگران واقع بوده است.

5- بازار كفشدوزها:

این بازار در مسجد شیخ لطف الله بدر مسجد شاه امتداد دارد از جانب جنوب و غرب میدان نقش جهان و طرفین كاخ عالى قاپو دنباله چهار بازار اطراف میدان نقش جهان پیوسته بوده و اكنون جز ادارات شهربانى و دخانیات است.

6- بازار رنگرزها :

این بازار كه از بناهاى شاه عباس كبیر است از بازارتر كشدوزها به بازار دارالشفاء منتهى می شود و اكنون هم دائر است.

7- بازار چهارسو نقاشى :

بازار بزرگى بوده كه قسمتى از آن باقى مانده و اكنون در جنوب خیابان شاه عباس واقع است مدرسه مریم بیگم و چهارسو نقاشى در این بازار واقع بوده ‏اند.

8- بازار مقصود بیك (چهارسو مقصود) :

این بازار از جنوب شرقى میدان نقش جهان تا بازار حسن آباد امتداد دارد. امامزاده احمد، مسجد ساروتقى، در این بازار در نزدیكى حسن آباد واقع شده ‏اند نیز تكیه گلبنده ‏ها در نزدیك امامزاده احمد قرار دارد.

9- بازار غاز :

این بازار از آخر گلبهار شروع و به محله جوباره اتصال داشت و از طرف دیگر بواسطه بازار خروجى بزازها بیازار بزرگ متصل می شد و كنون در بین خیابان هاى رضا پهلوى و كمال اسماعیل قرار دارد.

10- بازار ریسمان :

این بازار از انشعابات بازار عربان و به میدان هاتف متصل و مدرسه كاسه گران در آن بازار (ریسمان) واقع است.

11- بازار نجف آبادی ها :

این بازار از منشعبات بازار عربان قدیم بوده است و سراهائى كه در این بازار قرار دارند: خانى واردستانى می باشد. از این بازار كوچه‏ اى منشعب می شود كه به2 مناره گنبد سلطان بخت آغاملكه آل مظفر می رسددروسط راه حمام كوچكى است ازآثار شیخ بهائى.

ب) مساجد اصفهان :

1- مسجد جامع اصفهان:

مسجد جمعه یا مسجد جامع اصفهان از مهم‌ترین و قدیمی‌ترین ابنیه مذهبی ایران است. کاوشهای باستانشناسی نشان از آن دارد که احتمالا این مسجد پیش از تسلط اعراب بر این شهر، مرکز مذهبی مهم شهر بوده و بصورت یکی از آتشکده‌های شهر اصفهان کاربری داشته‌است.

کشف یک پا ستون، با تزیینات دوره ساسانیان، در منطقه شمالی مسجد، وجود بنایی قبل از اسلام را تایید می‌کند. درباره تاریخچه تغییر و تحولات مسجد اختلاف نظرهایی وجود دارد ولی به نظر می‌آید ساخت مسجد جامع به قرون اولیه هجری و در زمان عباسیان بوده که در قرن سوم هجری محراب آن تخریب و جهت قبله آن اصلاح شده‌است.

نکته جالب توجه در معماری این مسجد آنست که بخش‌های گوناگون آن در طول نزدیک به دوهزار سال شکل گرفته‌اند و طی این سالها همواره در حال مرمت و باز سازی بوده‌است که آخرین آنها بازسازی بخش تخریب شده بر اثر بمباران هواپیماهای عراقی در طول هشت سال جنگ ایران و عراق بوده‌است.

مهم‌ترین طرحهای توسعه در دوران آل بویه و صفویه صورت پذیرفته‌اند. سبک معماری مسجد شیوه رازی است.

2- زیباترین مسجد اصفهان، مسجد جامع اردستان :

مسجد جامع اردستان یکی از زیباترین مسجدهای استان اصفهان است که در شمال استان اصفهان قرار دارد. معمار این بنا استاد محمود اصفهانی است.

بنا دارای دو تاریخ احداث است؛ یکی 553 هجری قمری که در انتهای کتیبه بزرگ شبستان گنبدی آمده و دیگری 555 هجری قمری که در ایوان جنوبی شبستان ثبت شده‌است و به ظاهر چنین می‌نماید که شبستان و ایوان همزمان ساخته شده‌اند، در حالیکه چنین نیست.

واقعیت این است که حدود سال 553 هجری قمری، هنگامی که مسجد اولیه را به صورت مسجدی چهار ایوانه درآوردند و شبستان گنبدی را تبدیل به نمازخانه مسجد کردند، این شبستان را با کاشی‌هایی نظیر کاشی‌های بناهای جدید پوشاندند.

در واقع تاریخچه ساخت مسجد جامع اردستان را می‌توان به سه دوره تقسیم کرد: دوره نخست- قرن سوم ه. ق مسجد به صورت گنبدی ساخته شد، دوره دوم- در قرن سوم وچهارم ه. ق از صورت گنبدی به مسجدی کوشک مانند تبدیل شد و دوره سوم - در قرن ششم ه. ق در عهد سلجو قیان مسجد ویران و به صورت چهار ایوانی بنا شده‌است.

3- مسجد علیقلی آقا:

علیقلی آقا یکی از خواجه سرایان نیکوکار زمان شاه سلطان حسین صفوی بود که در زمان حیات با برکتش، مسجد و بازار و سرا و چهار سوق زیبایی به نام خود و در محله بید آباد اصفهان ساخت.

از جلوی مسجد علیقلی آقا مادی فدن یا فدا عبور می کند و سردر مسجد به سمت مغرب است. مسجد، صحن نسبتاً کوچک و زیبایی دارد و شبستان آن با کاشی هایی از نوع گره کاری تزئین شده است. کتیبه سردر به خط ثلث قهوه ای رنگ به خط علی نقی امامی و تاریخ 1122 هجری قمری است.

در این کتیبه به نام شاه سلطان حسین و علیقلی آقا اشاره شده است. شبستان زیبا و نفیس مسجد در شرق حیاط قرار دارد و بر کتیبه آن با خط نستعلیق سفید بر زمینه کاشی لاجوردی اشعاری نوشته شده است.

مفاد این اشعار حاکی از این است که شبستان در سال 1297 هجری قمری زمان سلطنت ناصرالدین شاه قاجار به مسجد افزوده شده است. خطاط این کتیبه عبدالجواد و استاد کاشیکار آن محمد اسماعیل است.

در جنوب ایوان محراب زیبایی است که ازاره آن سنگ مرمر و دیوارهای بالا با کاشیکاری معرق تزئین شده است. این مسجد به لحاظ وجود خطوط زیبای ثلث و نستعلیق مربوط به عصر صفویه و قاجار و کاشیکاری نفیس یکی از بناهای ارزشمند اصفهان به شمار می رود. در مقابل مسجد حمام علیقلی آقا واقع شده که قسمت اعظم آن ویران گردیده و مقداری از کاشی های نفیس آن به کاخ چهلستون انتقال یافته است.

وضعیت فعالیت و سکونت در بافت تاریخی :

خانه شیخ بهایی در معرض تخریب :

در قلب یکی از بافت‌های تاریخی استان اصفهان در محلهٔ شهشهان و پشت مسجد عتیق، کنار بنا‌ها و خانه‌های تاریخی که گذشت زمان قدم به قدم آن‌ها را فرسوده‌تر می‌کند، دنیایی از علم‌، ‌تبحر و دانش نهفته است.

به گزارش خبرگزاری ایسنا، دو بنای تاریخی خانه و حمام «بهاءالدین محمد بن‏ حسین عاملی» ملقب به «شیخ بهایی» که هر کدام به اندازهٔ همهٔ زمان‌های سپری‌شده برای به‌دست آوردن علم، در خود دانش نهفته دارند، آثاری تاریخی هستند که بی‌توجهی متولیان و شاید نداشتن اعتبار، آن‌ها را به مرگ تدریجی نزدیک می‌کند.

سوم اردیبهشت‌ماه که به‌عنوان روز بزرگداشت شیخ‌ بهایی و روز معمار نامگذاری شده، بهترین بهانه برای بررسی وضعیت دو اثر تاریخی حدود ۴۰۰ سالهٔ منصوب به شیخ بهایی در اصفهان است.

در ضلع غربی مسجد جامع اصفهان، حمام شیخ بهایی قرار دارد و ۵۰۰ متر آن طرفتر یعنی در ضلع شمالی مسجد جامع، خانۀ تاریخی منسوب به شیخ بهایی است، خانه‌ای با ۱۱ اتاق و تزیینات کامل که هر کدام برای دلیل خاصی ساخته شده‌اند. حالا شرایط روزگار به‌گونه‌ای پیش رفته است که سرنوشت این بنا‌ها را به سرنوشت خانهٔ پروین اعتصامی و خانهٔ اتحادیه در تهران نزدیک می‌کند.

ماجرای این خانه از حدود ۱۸ سال پیش شروع شد، زمانی که خانوادهٔ جلالی به دنبال علاقهٔ خود و فرزندانشان برای زندگی در مکانی تاریخی که هویت گذشته‌شان را با خود همراه داشت، خانه‌ای را در ضلع شمالی مسجد جامع اصفهان خریدند، ‌ خانه‌ای که به‌دنبال برخی بررسی‌ها، نام و نشان «شیخ بهایی» را به آن نسبت دادند و چند سال پس از خریده شدن این بنا، خانه شیخ بهایی در فهرست آثار ملی به ثبت رسید.

هرچند برای آغاز زندگی در آن خانه،‌ تعمیر و مرمت‌ در بخش‌هایی انجام شد، اما بعد از حدود شش سال، نخستین مشکلات سر باز کردند و حالا مدت‌هاست مالکان خانه شیخ بهایی به‌دلیل رطوبتی که سرتاسر پی این خانه و بناهای اطراف در بافت تاریخی این منطقه را گرفته است، با مشکلات دست و پنجه نرم می‌کنند و هر روز، رطوبت از دیوارهای خانه بالا‌تر می‌آید.

او ادامه داد: خانه شیخ بهایی در بهترین نقطه بافت تاریخی اصفهان قرار دارد؛ ولی متأسفانه در وضعیت کنونی و تخریب‌هایی که اکنون در این منطقه انجام می‌شود نمی‌دانم در چند سال آینده، گردشگر به امید دیدن چه چیزی به این منطقه می‌آید. گردشگر دنبال بافت قدیم است. هویت هر ملت به فرهنگ‌، زبان، نوع زندگی و نوع پوشش مردم در آن منطقه بازمی‌گردد، اما بافت تاریخی اصفهان دیگر هویت چندانی ندارد.

وی آب را قاتل خانه‌های بافت تاریخی دانست و با اشاره به مشکلاتی که کار‌شناسان دربارهٔ دلیل ایجاد شدن نم در خانه و طبله کردن برخی دیوار‌ها و اتاق‌های خانه، اظهار کرد: به اعتقاد کار‌شناسان، لوله‌های آب و فاضلاب از داخل فرسوده و سبب وارد شدن آب به پی ساختمان شده‌اند. چند بار از شرکت آب و فاضلاب استان اصفهان درخواست کردیم برای بررسی شرایط لوله‌ها به این خانه بیایند.

آن‌ها گفتند، شما چاه خود را حفر کنید و به ما نشان دهید که کدام بخش مشکل دارد تا آن را برطرف کنیم. آن‌ها لوله‌های آب و فاضلاب کوچه‌های اطراف مسجد جامع را در دست سامان‌دهی دارند، ولی هنوز کسی به خانه شیخ بهایی اهمیت نداده است.

جلالی بیان کرد: ما نخستین کسانی بودیم که در اصفهان خانه تاریخی خریدیم و بعد از مرمت، در آن زندگی کردیم. سپس این کار در میان مردم رواج یافت؛ ولی حالا ممکن است نخستین کسانی باشیم که در اصفهان درخواست خروج خانه خود را از فهرست آثار ملی مطرح می‌کنیم، شاید به این طریق بتوانیم این خانه را نجات دهیم.

او گفت: حدود ۱۲ سال است با وضعیت کنونی در خانه شیخ بهایی در حال مبارزه هستیم؛ ولی دیگر توان این کار را نداریم، تاکنون هر کاری که لازم بوده است، انجام داده‌ایم. ما فقط می‌خواهیم این خانه را نجات دهیم، از همه مردم ایران می‌خواهیم که در این کار به ما کمک کنند، وگرنه امکان دارد هر لحظه سرنوشت این خانه تاریخی مانند خانه پدری پروین اعتصامی یا اتحادیه در تهران شود. شاید هم باید صبر کنیم تا خانه روی سر ما خراب شود.

وی افزود: چند سال پیش، سازمان میراث فرهنگی قرار بود به این خانه وام دهد تا بتوانیم برخی اقدامات را برای مرمت و سامان‌دهی انجام دهیم؛ اما این وام به دست ما نرسیده است.

اوایل شهریورماه سال گذشته مالک خانه شیخ بهایی از تلاش برای خارج کردن این بنای تاریخی از فهرست آثار ملی خبر داد و گفت: از ۱۲ سال پیش، لوله‌های شرکت آب و فاضلاب به این خانه و حتی بناهای تاریخی کنار آن‌ مانند مسجد جامع آسیب وارد کرده است. از زمان نشت کردن آب از لوله‌های آب و فاضلاب‌، دیوارهای خانه نم کشیده است.

هرچند حمام شیخ بهایی که دانش استفاده از شمع برای گرم نگه داشتن آب در آن به کار گرفته شده است، در تیرماه ۱۳۷۷ در فهرست آثار ملی ثبت شد، ولی نبودن اعتبار و حضور دانشجویانی که مدتی به‌عنوان مرمتگر این مکان تاریخی را به جای کلاس درس گرفته بودند و از سوی دیگر، تملک بخش‌های پایینی حمام توسط برخی مغازه‌داران اصفهانی، مرمت و سامان‌دهی این بنای تاریخی را با مشکلات زیادی روبه‌رو کرد.

مرمت این حمام از چند سال پیش به‌صورت مستمر و نه دائم، با اختصاص اعتبار‌ها انجام می‌شد؛ اما با آغاز تملک بخش‌هایی از حمام در اوایل سال گذشته و برنامه‌ریزی‌هایی که برای تملک دیگر بخش‌های اشغال شده حمام انجام شد، قرار بود این بنای تاریخی قدری روی خوش ببیند.

اما مدتی پس از رفتن مدیرکل پیشین اداره کل میراث فرهنگی استان اصفهان از این سمت، حمام روی مرمتگران بسته شد. به گفته اهالی منطقه، نبودن اعتبار باعث این مشکل شد و وعده رییس پیشین این اداره کل که قرار بود حمام شیخ بهایی را به مسافران نوروز ۹۱ هدیه کند، عملی نشد.

بهاءالدین محمد بن‏ حسین عاملی معروف به «شیخ بهایی» هشتم اسفندماه ۹۲۵ هجری شمسی در بعلبک به دنیا آمد و در هشتم شهریور ماه سال ۱۰۰۰ هجری شمسی در اصفهان درگذشت. پیکر او را در میدان نقش جهان با شکوه تمام تشییع کردند و آنطور که اسکندر بیک منشی، مورخ رسمی شاه‌ عباس نوشته است «ازدحام "وضیع و شریف" از پی جنازه او جای سوزن انداختن در آن میدان فراخ باقی نگذارده بود.»

براساس وصیت شیخ بهایی، پیکر او را به مشهد بردند و در کنار آرامگاه علی بن موسیالرضا (ع) کنار موزه آستان قدس به خاک سپردند. امروزه آرامگاه او بین مسجد گوهرشاد و صحن آزادی و رواق امام خمینی (ره) رواقی‌ که به یاد او نامگذاری شده است، قرار دارد.

برتری بافت های تاریخی نسبت به بافت های دیگر:

خاطره باغ های تاریخی صفوی با بدنه سازی شرق چهارباغ زنده می شود:

مديريت شهري اصفهان به منظور فراهم آمدن محلی برای تجمع و تعاملات اجتمــــاعی، ایجاد فضای شهری مناسب جهت بازی های محلی و یا اجرای نمایش، ساماندهی وضعیت ترافیکی در محدوده و احیای محورهای سواره و پیاده ترافیکی، پروژه های مرمت و ساماندهی بافت قدیمی و تاریخی را در دستور کار خود قرار داده است.

چهارباغ مهمترين گردشگاه شهر اصفهان مي باشد كه در دوره شاه عباس اول احداث و در اطراف آن باغ هاي سلطنتي قرار گرفته است. ارزش های خیابان چهارباغ عباسی در سه دسته طبقه بندی می شود: یک بخش آن میراث طبیعی، دیگری میراث فرهنگی و بخشی دیگر نیز میراث معنوی است که خیابان چهارباغ عباسی هرسه این ویژگی ها را از دوره صفویه تا امروز یعنی حدود ۴۰۰سال در خود محفوظ داشته است.

ابتداي اين خيابان عمارت جهان نما در محل میدان امام حسین (ع) (دروازه دولت ) و انتهاي آن دامنه كوه صفه در جنوب شهر اصفهان بوده است.

چند سالي است كه مديريت شهري اصفهان به منظوراحیای هویت تاریخی، فرهنگی چهار باغ عباسی به بازسازی و ساماندهی این محور پرداخته است.

لذا در دوره پس از انقلاب اسلامی باز هم ساختمان هایی در چهارباغ عباسی داریم که معرف یکی دیگر از مقاطع تاریخی تحولات معماری ایران در دوره معاصر هستند که می توان به طرح بدنه سازی شرق چهارباغ اشاره کرد.

طرح بدنه سازی چهارباغ عباسی از بازار هنر تا میدان امام حسین (ع) به طول ۵۳۰ متر و عرض ۶۵/۲۱ متر و عرصه کل ۱۱هزار ۴۷۴ متر مربع می باشد که در ۵ فاز در حال اجراست.

به اين منظور، اين طرح به تصويب شوراي عالي فني ميراث فرهنگي كشور رسيد که تاکنون فازهای دوم و سوم اجرا و قابل بهره برداری می باشد و فازهای دیگر در حال آزاد سازی هستند.

با اجرای این طرح فرآیند توسعه شهری تداوم می یابد و این اقدام سهم بسزایی در جذب گردشگران و رونق اقتصادی شهر خواهد داشت.

طرح بدنه سازی چهارباغ عباسی گامی بزرگ و اساسی در جهت احیاء و بازسازی چهارباغ عباسی و رفع چهره مغشوش و نامرتب این محور تاریخی در دوره معاصر مي باشد که با اجرای این طرح بین عناصر ارزشمندی مانند چهارباغ عباسی، سی و سه پل، عمارت هشت بهشت، مدرسه چهارباغ، کاخ چهلستون و بازار هنر هماهنگی به وجود خواهد آمد.

فـــــاز بندی پروژه بدنه سازی شرق چهار باغ عباسی :

• فــاز ۱(سرای قزلبــاش): مساحت۲۱۰۰متر مربع، زیر بنا ۶۳۰۰ متر مربع - هزینه تملــک بالغ بر۶۸میلیارد ریال
• فــاز ۲(سرای هشت بهشت): مساحت۲۴۱۵متر مربع، زیر بنا ۷۲۴۵ متر مربع -هزینه مشاوره و طراحی۳۸۰میلیون ریال -هزینه تملــک بالغ بر۴۳میلیارد ریال -هزینه اجــرا بالغ بر۳۳میلیارد ریال
• فــاز ۳(سرای فتحیه): مساحت۱۹۹۵متر مربع، زیر بنا ۵۹۸۵ متر مربع -هزینه مشاوره و طراحی۷۵۵میلیون ریال -هزینه تملــک بالغ بر۸۰میلیارد ریال -هزینه اجــرا بالغ بر۳۹میلیارد ریال
• فــاز ۴(سرای باغ کاران) : مساحت۲۲۰۵ متر مربع، زیر بنا ۶۶۱۵ متر مربع
• فــاز ۵(سرای باغ گلدسته): مساحت۱۵۷۵ متر مربع زیر بنا ۴۷۲۵ متر مربع

اهداف ساماندهی طرح چهار باغ عباسی:

- تجديد ساختار بخشي از اصفهان تاريخي
- ساماندهي و ارتقا كيفيت محور ويژه چهارباغ عباسي با رويكرد پروژه محور ي
- ایجاد و یا بازسازی فضای سبز موجود متناسب با سیمای شهری ي
- تجهيز، ساماندهي و ارتقاء كيفي محور شهري چهارباغ عباسي ي
- تغيير ماهيت چهارباغ از يك بلوار متعارف شهري به يك محور تاريخي ي
-تجديد خاطره باغ هاي تاريخي دولت خانه صفوي

حذف اَشکال متفاوت و ناهمگون در خیابان چهارباغ عباسی نشان از عمق توجه مديريت شهري اصفهان به موضوع صیانت از آثار ماندگار و حفظ هویت فرهنگی و احیاء و بازسازی بافت های تاریخی دارد که با اجرای این طرح فرآیند توسعه شهری تداوم می یابد و این اقدام سهم بسزایی در جذب گردشگران و رونق اقتصادی شهر خواهد داشت.

گفتني است بزودی عملیات بهسازی پیاده رو ضلع غربی چهارباغ عباسی به مساحت ۳/۷ هکتار آغاز می شود تا اينگونه مشکلات تردد عابران پیاده مرتفع شود.

ضعف های بافت تاریخی نسبت به سایر بافت ها :

بوی خاک و غبار سیمان، فضای بافت تاریخی اصفهان را پر کرده است، گرد و خاک در تابش نور خورشید می رقصد و تاریخ چند صد ساله این شهر را به سخره می گیرد.

بدون توقف کار می کنند، شبانه می ریزند، ناودان را می بندند و روی سقف آب می گیرند، تیرهای چوبی را می کشند و سقف خانه قدیمی را به کف می رسانند. بعد از نو می سازند. هر کدام سلیقه ای دارند، سلیقه ای که از فضا با بافت تاریخی شهر همخوانی ندارند، مثل دختر بچه ای که کفش مادرش را پوشیده باشد بناهای تازه به بافت قدیمی دهن کجی می کنند.

قیمت زمین، بر همه چیره شده، جلفا متری یک میلیون تومان، جلاله 800 هزار تومان و... اسم میراث فرهنگی که می آید خانه ارزان می شود متری 400 هزار تومان. پول حرف اول را می زند، 1300 هکتار بافت تاریخی اصفهان در معرض تخریب قرار گرفته است و به اعتقاد کارشناسان این اول راه است، می شود جلوی کار را گرفت.

علی رضا جعفری زند، کارشناس بافت تاریخی در این باره گفت: «یکی از دلایل تخریب در بافت تاریخی اصفهان وضعیت اقتصادی است. با توجه به روند گسترش شهر اصفهان و بالا رفتن قیمت زمین در این شهر به خصوص در بافت های قدیمی از قبیل جلفا، مالکان و صاحبان خانه های قدیمی با توجه به متراژهای بالای این خانه ها، به فکر تخریب آنها و ساخت آپارتمان و مجتمع تجاری می افتند.

وی یکی از دلایل افزایش قیمت در اصفهان را فروش تراکم در شهر تهران دانست و گفت: «با ایجاد محدودیت فروش تراکم در شهر تهران، بسیاری از بساز و بفروش های تهرانی به شهر اصفهان هجوم آوردند و دست به ساخت و سازهای گسترده ای در مناطق مختلف شهر زدند که این خود باعث افزایش بسیار زیاد قیمت زمین و خانه در شهر اصفهان شد.

البته به ارث رسیدن خانه های قدیمی به تعداد زیادی ورثه، خود نیز عالم دیگری در تخریب های مردمی بافت تاریخی و دامن زدن به این تخریب ها محسوب می شود.

به ارث رسیدن خانه های قدیمی در میان تعداد زیاد ورثه و اتفاق نظر نداشتن آنها در مورد اجاره و یا تعمیر خانه و همچنین قابل استفاده نبودن یک خانه برای همه آنها باعث می شود که آنها خود دست به تخریب خانه به روش های غیر قانونی از قبیل آب ریزی در پی خانه ها بپردازند یا آن که به بساز و بفروش ها بفروشند که در نهایت در این باره «رحیمیان» کارشناس میراث فرهنگی اصفهان گفت: «وارثان خانه های قدیمی دست به تفکیک خانه های خود می زنند، سهیمه خود را به فروش می رسانند و یا این که به علت تعدد ورثه خانه را رها کرده و خانه به مخروبه ای تبدیل می شود و یا شبانه خود دست به تخریب خانه می زنند.

تخریب بافت تاریخی در شهر اصفهان تنها توسط مردم صورت نمی گیرد، بلکه بی توجهی شهرداری و سایر ارگان های اجرایی به حفظ بافت تاریخی ارزشمند شهر اصفهان به اسم توسعه و پیشرفت خود نیز یکی دیگر از علل مهم تخریب این بافت تاریخی در سال های اخیر بوده است اما آیا توسعه شهر که توسط ارگان های شهری در اصفهان صورت می گیرد، با حفظ بافت تاریخی این شهر منافات دارد.

«جعفری زند» اعتقاد دارد که این گونه نیست، باید از کشورهایی که در این زمینه تجربه هایی خوب دارند، یاد گرفت مثل ایتالیا برای حفظ شهر تاریخی رم اقدامات مهمی انجام داده است. شما در شهر رم می بینید که گذشته و حال با هم پیوند خورده اند و همان طور که گذشته شهر حفظ شده است، در کنار رم جدید هم شکل گرفته است.

وی در ادامه افزود: «هیچ احتیاجی نیست برای این که شهرداری در اصفهان یک خیابان احداث کند. قسمت بزرگی از بافت تاریخی و یا یک حمام تاریخی را تخریب کند و این از عدم آگاهی آنهاست».

وی گفت: «اصفهان هم مانند هر شهر دیگری به پیشرفت احتیاج دارد ولی این پیشرفت و توسعه حتما نباید از بافت تاریخی گذر کند و گسترش شهر احتیاج به کار کارشناسی دارد و این در صورتی است که متاسفانه مسئولین شهری اصفهان به ارزش بافت تاریخی و میراث فرهنگی فکر نمی کنند و تنها به تکنولوژی و پیشرفت توجه دارند.

اما این تنها طرح توسعه شهری نیست که توسط ارگان هایی مانند شهرداری علت تخریب قسمت هایی از بافت تاریخی است بلکه عدم کارشناسی آنها در برخی طرح ها و به سازی و مرمت ها و احیا نیز خود باعث تخریب می شود».

رحیمیان در این زمینه گفت: «متاسفانه بسیاری از اقدامات شهرداری در بهسازی ها و مرمت های قسمت های تاریخی شهر اصفهان بدون نظر خواهی از کارشناسان میراث فرهنگی انجام می گیرد که این خود باعث ضررهای جبران ناپذیری به قسمت هایی از بافت تاریخی شهر وارد کرده است.

همچنین در این زمینه مهندس جعفری زند عقیده دارد که ضعف کارشناسی شهرداری و ارگان های دیگر به دلیل عدم شناخت آنها از میراث های فرهنگی و ارزش تاریخی این آثار در نزد آنها است. او می گوید:

«متاسفانه بسیاری از کارشناسان اجرای طرح های بهسازی و مرمت قسمت هایی از شهرفکر می کنند تنها یک اثر تاریخی است که ارزش دارد و چندان به حریم و اطراف آن و بافت های تاریخی اطرافش توجهی نمی کنند و این اتفاق در تخریب بخش های با اهمیتی از گورستان تخت فولاد و ساخت ساختمان جهان نما که حریم آسمان میدان نقش جهان را به خطر انداخته است قابل مشاهده است.

اما در حالی که طرح های تفصیلی و حفظ بافت تاریخی شهر اصفهان وجود دارد و طبق این طرح هر گونه ساخت و ساز در بافت تاریخی باید با نظر میراث فرهنگی باشد به نظر نمی رسد که چندان به این طرح شهرداری که مسئول ارایه پروانه ساخت و ساز در شهر اصفهان است توجهی داشته است.

مهندس خواجویی مسئول حفظ و احیا میراث استان اصفهان اعتقاد دارد: «متاسفانه شهرداری مطابق قانون عمل نمی کند و تنها کمتر از 10% از ساخت و سازها در بافت تاریخی جهت استعلام به میراث فرهنگی رجوع داده می شوند و شهرداری در این زمینه به شدت کوتاهی می کند.

همچنین جعفری زند علت صدور پروانه ساخت توسط شهرداری را قرار گرفتن آنها در عملی انجام شده می داند. وی در این باره گفت: «مالکان و بساز و بفروش ها قبل از این که از شهرداری مجوز و پروانه ساخت بخواهند، خانه خود را تخریب کرده اند و بعد از تخریب خانه به دنبال گرفتن پروانه ساخت می روند و چون در آنجا دیگر اثر ارزشمندی نیست شهرداری مجبور می شود پروانه ساخت و ساز را صادر کند.

اما سکونت و زندگی در بافت تاریخی شهر اصفهان نیز خود مشکلات خاص خود را دارا است که در مناطقی باعث ترک خانه های قدیمی و تاریخی و مخروبه شدن این بافت شده است.

جعفری زند، کارشناس بافت تاریخی در این باره گفت: «بافت تاریخی دارای امکانات لازم و مناسب شهری نیست. همچنین خانه های قدیمی به علت فرسودگی دارای مشکلات زیادی هستند و این خانه ها احتیاج به تعمیرات و رسیدگی دارند ولی متاسفانه ساکنان این خانه های قدیمی حاضر به تعمیر آنها نیستند و هیچ ارگانی به مرمت این خانه ها نمی بپردازد و خانه را خریداری نمی کند».

جعفری در ادامه می گوید: « میراث فرهنگی اصفهان با وجود این همه آثار تاریخی متاسفانه از تعداد اندکی کارشناس دارد و و بودجه های مورد نیاز به دلیل نوع نگاه مسولان تصمیم گیرنده کشور نه تنها در اصفهان بلکه در بسیاری از استانهای کشور،کم و محدود است و امکان و توان خرید خانه های تاریخی وجود ندارد.»

اکنون انچه که بیش از هر چیز باید مورد توجه قرار گیرد اقدام جدی مسولان طراز اول کشور و به ویژه مسولان استان اصفهان است که بتوانند تا فرصت هست و 40درصد باقی مانده بافت تاریخی اصفهان از بین نرفته است ،هر چه زودترجلوی تخریب های بیشتر این بافت تاریخی با ارزش را بگیرند.

زیرا آن چه به عنوان ارزش فرهنگی و تاریخی شهر اصفهان شناخته شده است تنها متعلق به مردم اصفهان و ایران نیست بلکه میراثی است جهانی که حفاظت از آن بر عهده ما قرار داده شده است تا آن را برای آیندگان و جهانیان حفظ کنیم.

تهدیدها و خطرات بافت تاریخی اصفهان :

وسعت و شدت دخالت در اطراف مسجدجامع اصفهان نگران‌كننده است:

رييس ايكوموس ايران درباره‌ي اقدامات انجام‌شده در ميدان «عتيق» اصفهان معتقد است: وسعت دخالت، شكل دخالت، نوع كاربري درنظر گرفته‌شده در اين محل ارزشمند تاريخي و به‌طور كلي، اصل اين تصميم زير سؤال است و بايد در آن تجديد نظر شود.

دكتر سيدمهدي حجت در گفت‌وگو با خبرنگار بخش ميراث فرهنگي خبرگزاري دانشجويان ايران، بيان كرد: من به‌عنوان مسؤول ايكوموس ايران همراه كارشناساني كه در اين مجموعه هستند، نگراني جدي خود را درباره‌ي آن‌چه در شهر بسيار ارزشمند اصفهان رخ مي‌دهد، اعلام مي‌كنم.

وي توضيح داد: به‌نظر مي‌رسد، ضوابط نحوه‌ي مواجه شدن با يك شهر تاريخي و ارزش‌هاي شهري در سطح و كلاس اصفهان، به‌درستي رعايت نمي‌شوند. البته افرادي در تمام شهرها هستند كه بايد تصميم‌هاي اجرايي بگيرند و اين موضوع را كتمان نمي‌كنم كه برخي مسايل مالي و نوع سرمايه‌گذاري‌ها در چنين تصميم‌گيري‌هايي مؤثرند، ولي وقتي با جواهري مانند اصفهان و ارزش‌هاي تاريخي آن كه مورد شناخت همه‌ي دنيا، بويژه كارشناسان حوزه‌ي شهرسازي و معماري است، روبه‌رو هستيم، طبيعتا بايد با احتياط بيش‌تري عمل كنيم.

او گفت: آن‌چه بيش از هر چيزي نگران‌كننده است، مسأله‌ي وسعت، شدت و شكل دخالتي است كه در اطراف مسجدجامع اصفهان انجام مي‌شود. درحالي‌كه به‌طور كلي، در سطح دنيا مرسوم نيست كه نوع دخالت در بافت‌هاي تاريخي باارزش به اين كلاني باشد.

دکتر حجت: معمولا همه، آن‌چه را كه آرام‌آرام در طول تاريخ توسط افراد مختلف و در سطوح مختلف در شهري تاريخي به‌وجود آمده، محترم مي‌شمارند و بعدها ممكن است با ظرافت و دقت فوق‌العاده‌اي مداخلاتي، آن هم براي احياي ارزش‌هاي موجود در آن محل انجام دهند، ولي اين‌كه در بافت قديم اصفهان و در كنار يكي از مهم‌ترين بناهاي تاريخي جهان ـ مسجدجامع اصفهان كه دايرة‌المعارف معماري اسلامي است ـ با چنين وسعتي، دخالت صورت گيرد، جاي تأمل و نگراني دارد.

وي با اشاره به اين‌كه افرادي كه به اين كار اقدام كرده‌اند، ممكن است با علاقه‌مندي و خيرخواهي چنين كاري را انجام داده باشند، گفت: به‌طور اساسي، مهم‌ترين ايرادي كه نسبت به اين قضيه وارد مي‌شود، اين است كه در هيچ كجاي دنيا وسعت دخالت در بافت‌هاي قديم اين‌گونه نيست كه در بافت قديم شهر عزيزي مانند اصفهان چنين دخالتي را بتوانيم انجام دهيم.

حجت ادامه داد: مطلب ديگر اين است كه اگر حتا در مقياس‌هاي كوچك‌تر قرار است، دخالتي انجام شود، شكل آن مستلزم ملاحظات بسيار وسيع مقدماتي مانند مونيتور كردن، ثبت كردن، حفاري و پي‌گردي كردن و مطالعه‌ي دقيق آن‌چه زير زمين قرار دارد، مي‌شود تا در نهايت، مجوزي براي دخالت اندكي در آن محل صادر شود.

او بيان كرد: اكنون رفتاري كه مي‌بينيم، به‌نحوي است كه در هيچ‌كدام از لايه‌هايي كه در دوره‌هاي گذشته در اطراف اين محل بسيار مهم وجود داشته‌اند، بررسي، كاوش، ارزيابي و ثبت انجام نشده است. در واقع، مي‌توان گفت، اگر اطراف مسجدجامع اصفهان صحراي برهوتي قرار داشت، همين طور رفتار مي‌شد كه اكنون شده است. درحالي‌كه اين محل يك بستري است كه هزاران ارزش نهفته در آن وجود دارند و بايد همه لايه‌به‌لايه بررسي و ثبت شوند.

وي با تأكيد بر اين‌كه اين ارزش‌ها، تاريخ و فرهنگ اين مملكت هستند، اظهار كرد: اقدامات انجام‌شده كاملا برخلاف ضوابطي است كه امروزه تمام دنيا حتا كشورهايي كه آثارشان از لحاظ فرهنگي بسيار پايين‌تر از ماست، رعايت مي‌كنند. به‌راستي شأن اصفهان اين نيست كه با اين نوع رفتار مواجه شود.

حجت تأكيد كرد: مطلب ديگري كه بايد به آن توجه كرد، تبديل كردن چنين محلي به جايي به‌عنوان گذرگاه براي عبور ترافيك است، زيرا نحوه‌ي رويكرد نسبت به اين مسأله‌ي شهري درست نيست و اصلا اين مكان تاريخي جاي چنين حرف‌ها و اقداماتي نيست، بويژه اين‌كه ايجاد پاركينگ و مغازه در اطراف اين محل، جز يك برخورد كاسب‌كارانه با محوطه‌ي تاريخي شهري مانند اصفهان، برخورد ديگري نيست و اصفهان نمي‌تواند شاهد مواجه شدن‌هاي كاسب‌كارانه با خودش باشد.

به گفته‌ي رييس ايكوموس ايران، اصفهان نياز دارد، طوري درباره‌ي آن تصميم‌گيري شود كه تمام ملاحظات فرهنگي، هنري، كالبدي و معماري لحاظ شوند.

وي بيان كرد: مگر ما چند اصفهان در دنيا داريم كه به اين شكل در اطراف محوطه‌هاي ارزشمند آن، دخالت‌هاي وسيع و بي‌رويه و بدون مطالعه انجام دهيم. كساني كه چنين كاري را انجام مي‌دهند، قطعا نيت خيري دارند، ولي ضوابط و قواعد رفتار با بافت تاريخي را نمي‌دانند.

او در پايان با تأكيد بر اين‌كه اگرچه اكنون نيز خسارت‌هاي فوق‌العاده‌ زيادي به اين محوطه‌ي تاريخي وارد شده‌اند، ولي جلوي ضرر از هر جا گرفته شود، منفعت است، گفت: ما كارشناسان و متخصصان اين حوزه به‌شدت از اين موضوع نگران هستيم و اعلام خطر مي‌كنيم كه به اين ترتيب، حيثيت تاريخي شهر اصفهان دچار مخاطره خواهد شد و جايگاهي كه امروزه اين شهر در سطح بين‌المللي نزد علاقه‌مندان به ميراث فرهنگي دارد، قطعا نزول خواهد كرد. حال ديگر، اين جريان به كساني كه تصميم‌گيري و برنامه‌ريزي برعهده‌ي آن‌هاست، بستگي دارد «تو خواه از سخنم پند گير، خواه ملال».

آلودگی هوای اصفهان، دست به گریبان تاریخ شده است:

آلودگی هوا در کلان شهری چون اصفهان این بار دست به گلوی آثار تاریخی شده و چشم آثار کهن را می‌سوزاند. تصاویر را هم تار و غبار آلود کرده است؛ تصاویری که در کوچه پس کوچه‌های گرد و خاک گرفته تاریخی می‌یابی.

به گزارش خبرنگار ایلنا از اصفهان،آنجا که حسی قوی و شیرین، خاطره صدها سال پیش را زنده می‌کند. آنجا که همچنان گرم و زنده است،اما در پس تمامی این خاطرات که ریشه دوانده، در تاریخ چند ساله ما دود و دم بیداد می‌کند و بر سر بناهایی می‌کوبد که از خاک برآمده‌اند و روزی دیگر به خاک خواهند نشست.

به گفته دوستداران میراث فرهنگی آثار جبران ناپذیر آلودگی هوا، چون روز به روز و آهسته آهسته به پیش می‌رود به چشم نمی آید. ولی پس از مدتی می‌بینی که این دود و سرب چنان در بافت تاریخی اصفهان نفوذ می‌کند که بیرون کشیدن آن تقریبا ناممکن است. حالا با وجود تکنولوژی و ماشین باید نشست و رنگ باختن کاشی‌ها و آجرهایی را دید که شاید تا چندی دیگر چیزی از آنها نماند.

دود ناشی از سوخت های فسیلی نه تنها بر آجر و سنگ بلکه بر کاشی‌ها و چوب ها نیز اثر می‌گذارد و مثل خوره آنها را می‌بلعد.نیلی نیلگون کاشی‌ها، خاکستری شده و آجرها رنگ اخرایی خود را به دوده ها بخشیده‌اند.

انگار فراموش کرده ایم که تاریخ گذشته، دیگر برای آینده نخواهد بود. اگر با همین منوال به سمت ماشین‌های‌مان برویم و کارخانجات‌مان همینطور آلودگی به خورد آثاری بدهند که مظلومانه و به تدریج شاهد مرگ‌شان هستیم.

هم اکنون طبق اظهار نظر مسئولان میراث فرهنگی و گردشگری اصفهان، بیش از 40 اثر تاریخی در این استان وجود دارد.آثاری که در خطر هستند و استاندار اصفهان هم در این رابطه اعلام خطر کرده است.

به گفته بالاترین مقام استان اصفهان، کارخانجات صنعتی در چهار طرف شهر اصفهان بلای جان مردم و آثار تاریخی شده است و اکنون به حدی رسیده که از ادارات هم کاری ساخته نیست و باید منتظر فاجعه بود.چرا که سازمان میراث فرهنگی هزینه کافی برای مراقبت از اماکن تاریخی که حالا آغشته به آلودگی هوا هستند، ندارد.

به گفته رضا صدر، کارشناس محیط زیست و دوستدار میراث تاریخی، چاره کار در استفاده نکردن از سوخت‌های فسیلی و به طور کلی استفاده کمتر از اتومبیل است: این به عهده مردم و چاره دیگر بر عهده مسوولان و مدیران است، پیاده محوری و دور کردن اتومبیل‌ها از پای آثار تاریخی،ضامن سلامت بازدیدگنندگان، امنیت و بقای بیشتر آثار باستانی است.

در همین رابطه حسین یقینی، كارشناس میراث فرهنگی، نیز با اشاره به اینکه آلودگی هوای اصفهان آثار تاریخی را تخریب می‌كند، می‌گوید: كاشی‌های گنبدهای فیروزه‌ایی مساجد استان اصفهان بر اثر آلودگی هوا پوسته شده و در حال تخریب است.

بماند که سرپرست سازمان میراث فرهنگی،صنایع دستی و گردشگری اصفهان که خودش در کنه قضیه است، هم با این مساله موافق است که آلودگی هوا مهم‌ترین عامل آسیب به بنا‌های تاریخی اصفهان است.

محسن مصلحی با تاکید بر اینکه این آسیب هنگامی هم که گازهای آلوده‌کننده با باران ترکیب می‌شود و تولید باران اسیدی می‌کند به مراتب بیش‌تر است، می گوید:به همین منظور،تحقیقاتی را در مورد استفاده از فناوری نانو روی بناهای تاریخی اصفهان از جمله گنبد‌ها و آجر‌های پل‌ها شروع کرده‌ایم که هنوز به نتیجه قطعی نرسیده اما در پی آن هستیم که این کار با سرعت انجام شود چرا که آلودگی هوا در شرایط امروز شهر اصفهان یک آلودگی مستمر است که آسیب آن هر چند اندک، اندک ولی هر روز وجود دارد است.

همین یکی دو سال پیش، پس از فرو ریختن بخشی از کاشی‌های گنبد مدرسه چهارباغ، تحقیقاتی برای کارهای مرمتی انجام شد تحقیقاتی که با همکاری دانشگاه هنر و چند دانشگاه دیگر بود. اما با توجه به اینکه هنوز نتیجه‌ای حاصل نشده، همچنان این آثار تاریخی اصفهان هستند که قربانی تاثیرعوامل فیزیكی و شیمیایی می‌شوند.

کارشناسان میراث فرهنگی اعتقاد دارند: تغییرات حرارتی و افزایش و كاهش نابهنگام دما هم سبب تخریب بناهای تاریخی می‌‌‌شود و این در مورد اصفهانی که حالا با کم و زیاد شدن و نبود آب در رودخانه، آب و هوای کویری را تجربه می‌کند هم صدق می‌کند.

این در حالی است که استفاده از سوخت‌های فسیلی هم این مساله را تشدید کرده است. دی اکسیدکربن موجود در هوا، دود ماشین و کارخانه‌جات وقتی با رطوبت ترکیب شود، تبدیل به اسید خواهد شد.ترکیبات سولفورکربن و تتراکلراید کربن، وقتی بر روی لایه‌های آجری کاشی و یا ساروج پل‌ها می‌نشیند، باعث ایجاد چربی بر روی این سازه‌ها می‌شود و در طول زمان ساروج و آهک را تضعیف و نفوذپذری آب در آن را زیاد می‌کند.ضمن اینکه دی اکسیدکرین در صورتی که دمای هوا بالاتر برود سرعت تخریب را تسریع می‌کند.

به گفته حسین یقینی، كارشناس میراث فرهنگی، دوستداران میراث فرهنگی نقش آلاینده‌ها را نادیده می‌گیرند که به مراتب مخرب تر است.

وی با بیان اینكه آثار و بناهای تاریخی كه در حال تخریب است را باید ابتدا شناسایی و بعد مرمت یا بازسازی كرد، می‌گوید: سازمان میراث فرهنگی اصفهان فعالیت‌های خوبی در این زمینه انجام داده است.

البته این مساله در طی سال‌های اخیر در اغلب کشورها به‌وجود آمده و آثار و بناهای تاریخی که ضمن قرون متمادی از دستبرد زمانه مصون مانده بودند در طی چند دهه اخیر آسیب‌های فراوانی را به خاطر آلودگی هوا دیده‌اند.

علت این امر را باید در آلودگی هوای شهرها و مراکز صنعتی جستجو کرد.زیرا هوای این مناطق غالبا با دود حاصل از سوخت کوره‌ها و منازل اشباع شده است. به گفته کارشناسان از میان مواد مضری که از سوختن نفت و ذغال در هوا منتشر می‌شود، می‌توان دوده و گازهایی نظیر انیدرید کربنیک و انیدرید سولفورو را نام برد.

گاز اخیر در آب و مه و باران و برف حل شده و به اسید سولفورو و بتدریج به اسید سولفوریک تبدیل می‌شود که همگان تا حدودی از خواص مخرب و خورنده آنها آگاه هستند. به طور متوسط شش درصد (6%) وزن سوخت‌های معمولی تبدیل به دوده می‌شود و از دوده نیز تا پنج درصد (5%) اسید سولفوریک به‌دست می‌آید.

معمولا هوایی که در هر متر مکعبش به طور متوسط پنج میلی گرم انیدرید سولفورو یافت شود، هوای آلوده به شمار می‌آید. باید در نظر داشت که در نتیجه سوخت هر گیلوگرم ذغال بیست گرم انیدرید سولفورو متصاعد می‌شود و به این ترتیب می‌توان پیش بینی كرد که در مراکز صنعتی سالیانه چه مقدار معتنابهی از این گاز در هوا منتشر می‌شود.

این در حالی است که مصرف روزافزون روغن‌های سنگین، مانند مازوت و نفت سیاه و غیره وضعیت را وخیم‌تر كرده است. زیرا میزان انیدرید سولفور حاصل از سوختن آنها به مراتب بیشتر از ذغال است و در حقیقت با توجه به ارقام بالا می‌توان ادعا کرد که مراکز صنعتی و شهرهای بزرگ به منزله یک کارخانه و منبع بزرگ تولید کننده اسید سولفوریک است.

به اعتقاد کنعانی، کارشناس سازه به هر حال در هوای آلوده روی آثار تاریخی، معمولا ‌قشر غیر قابل نفوذ و سختی از دوده و گرد و خاک تشکیل می‌شود که دارای مقدار زیادی گچ است. تشکیل این لایه سیاه رنگ و بدنما اولین قدم خرابی و فساد است.

دومین مرحله آن هنگامی شروع می‌شود که فساد به علت نفوذپذیری لایه مزبور از آن تجاوز کرده و به طبقات زیرین برسد و در نتیجه تبلور مواد مختلف در زیر این قشر اتصال آن به مواد سالم از بین رفته و بتدریج جدا می‌شود و به مرور زمان قشر سولفاتی به شکل تاول‌ها و فلس‌هایی در آمده و به‌تدریج پوسته‌پوسته شده و می‌ریزد و طبقه‌ای که از زیر آن نمایان می‌ شود، کم‌کم با ‌آب باران شسته شده یا بوسیله باد به آسانی سائیده می‌شود.

هم اکنون براساس مقررات یونسکو اگر دولت ها از مقررات و ضوابط نگهداری میراث فرهنگی شان در برابر عوامل ویرانگری همچون آلاینده‌های شیمیایی یا دزدی و تخریب جلوگیری نکنند، نام آن اثر از فهرست یونسکو حذف خواهد شد.تاریخ اصفهان حالا پر است از این دل‌نگرانی‌ها که مبادا به علت ویران شدن در برابر آلودگی از این فهرست جدا شوند و به جمع آثاری بپیوندد که در حال فراموشی است.

پس ای کاش اعتبارات کم یا عدم توانایی ادارات بهانه شود.اصفهان به عنوان یک کلان شهر، نیازمند ناوگان حمل و نقلی قوی است که باعث می‌شود ماشین‌های تک سرنشین کمتر در خیابان‌هایش تردد کنند. باید بودجه و فرهنگسازی و ناوگان پر توان حمل و نقل عمومی دست به دست هم بدهند تا آثار تاریخی از دلهره تخریب بیرون بیایند.