خانه کوزه کنانی مشهد، کنسولگری آمریکا در مشهد

این بنا مربوط به دوران قاجار می باشد مدت یکسال رضا شاه در آن سکونت داشت بنابراین می توان نام خانه رضا شاه را نیز بر آن اطلاق نمود در کمی بعد نیز آیت اله بروجردی به دلیل سابقه دوستی با کوزه کنانی برای اقامت در مشهد به این خانه می آمد. در سالهای 1316 تا 1326 نیز این خانه در اجاره روس ها و به عنوان کنسولگری روسیه شناخته شده است. کمی بعد تبدیل به کنسولگری آمریکا شد که مستندات دقیقی در دست نیست. زیرا سند این ملک شخصی می باشد. به هر حال همین  دلایل موجب شد این خانه در سال 1388 از لیست آثار ملی خارج شود.

در خیابان چهارباغ قدیم (خیابان شیرازی جدید) مشهد واقع شده است. چهار باغ خیابانی نوساز در زمان قدیم بود و از دیگر محله ها جلوه ای زیبا تر داشت. چهار باغ به دلیل احاطه با درختان و وجود جوی آب عریض بسیار خوش آب و هوا بود. در واقع این منطقه باغی وسیع بود که به وسیله دو خیابان عمود بر هم به چهار قسمت تقسیم میشد که در حال حاضر از کل آن باغ یک باغ بسیار کوچک که متعلق به آرامگاه نادر شاه است باقی مانده است. نادرشاه افشار نیز این منطقه خوش آب و هوا را مکانی برای دفن خود انتخاب کرد. که در حال حاضر باغ نادری گواه همین موضوع است.

این منطقه از دوران شاهرخ تیموری یعنی دوران سامانیان رو به رشد رفت و پس از آن در زمان قاجاریان رو به تخریب. قاجاریان کومتی که جز خود هیچ چیز نمیخواستند و آنقدر کوته فکر بوده اند که هیچ آثاری از گذشته را نمی پذیرفتند. از این رو است که در شهر مشهد بناهای تاریخی اغلب به دوران قاجار یا پهلوی مربوط میشود. خوشبختانه حکومت پهلوی بلند نظر بود و بناهای باقی مانده را حفظ کرد اما در حال حاضر با تمام تلاش هایی که میشود بناها ابتدا ثبت آثار ملی میوشد و بعد از چندی به دلی تخریب و نوسازی از این لیست خارج میشوند.

خانه کوزه کنانی یا کنسولگری آمریکا در قدیم یکی از این بناهاست که در سال 1382 به ثبت آثار ملی رسید اما چدی بعد تصمیم بر تخریب آن شد از این رو متخصصان میراث فرهنگی اقدام به شکایت بر علیه این عمل کردند. در حال حاضر جلسات دادگاهی به نفع ماندن این بنا در لیست آثار ملی و جلوگیری از تخریب آن در حال برگزاری است.

خانه کوزه کنانی بیش از یک هکتار مساحت دارد. این خانه دو طبقه تشریفاتی دارد درب ورودی از حیاط فقط برای طبقه همکف وجود دارد و برای رفتن به طبقه دوم از پله های تشریفاتی داخل خانه استفاده میشود. نورگیری زیبا بالای راه پله اشعه های نور را به صورتتان هدایت میکند. کمی بالاتر راه رویی باریک دور تا دور راه پله را احاطه کرده است که درب اتاق ها را در دل خود جای داده است. اگر از روی حصار پله به سمت پایین خم شوید دو سردابه اطراف پله خواهید دید که برای کاهش دما در نظر گرفته شده بودند.

خانه ای با 42 اتاق مکان مناسبی برای قایم باشک می باشد. داخل اتاق ها می شوید و یکی پس از دیگری وارسی میکنید که در برخی از آنها ایوان با ستون های گچی کنده کاری مشاهده میکنید. همچنین یکی از اتاق ها با نورهای رنگی ذوق و شوق ببینده را بر بیدار میکند. شیشه های رنگی ارسی که برای باز کردن آن باید به سمت بالا یا پایین حرکت داده شوند تا فضای سبز حیاط را نظاره کنید برای عکاسی بی نظیر است. در حال حاضر این خانه با عنوان خانه مشروطیت ثبت آثار ملی می باشد.
این خانه بزرگ و زیبا به دلیل نشست زمین و تفاوت سطح با خیابان در معرض فشار قرار گرفته است و دیوارهای جانبی آن خم شده اند و هر لحظه امکان ریختن آنها وجود دارد. خم شدن دیوارها موجب بد شکل شدن سقف و بنا شده است.